{"id":6359,"date":"2025-07-08T14:29:15","date_gmt":"2025-07-08T12:29:15","guid":{"rendered":"https:\/\/aidssh.instant.al\/?post_type=artikull&#038;p=6359"},"modified":"2025-07-28T11:37:01","modified_gmt":"2025-07-28T09:37:01","slug":"musine-kokalari-kryenece-per-te-verteten-nga-dr-albert-p-nikolla-anetar-i-autoritetit","status":"publish","type":"artikull","link":"https:\/\/aidssh.al\/en\/artikull\/musine-kokalari-kryenece-per-te-verteten-nga-dr-albert-p-nikolla-anetar-i-autoritetit\/","title":{"rendered":"Musine Kokalari: Kryene\u00e7e p\u00ebr t\u00eb v\u00ebrtet\u00ebn! Nga Dr. Albert P. Nikolla, An\u00ebtar i Autoritetit"},"content":{"rendered":"<p>Musine Kokalari: Kryene\u00e7e p\u00ebr t\u00eb v\u00ebrtet\u00ebn!<br>Nga <em>Albert P. Nikolla<\/em><\/p>\n\n\n\n<p><br>Sa na p\u00ebrket neve t\u00eb tjer\u00ebve, jemi rreshkur n\u00eb k\u00ebta dhjet\u00ebvje\u00e7ar\u00eb g\u00ebnjeshtrash dhe kemi nj\u00eb t\u00eb till\u00eb etje p\u00ebr<br>t\u00eb v\u00ebrtet\u00ebn, sa \u00e7do pik\u00eb e ndjesis\u00eb s\u00eb saj n\u00eb fytyr\u00eb, na mjafton p\u00ebr t\u2019u dridhur nga g\u00ebzimi dhe me ofsham\u00eb<br>t\u00eb themi: \u201cM\u00eb n\u00eb fund\u201d\u2026A . Sol\u017eenicyn. Frym\u00ebmarrja e nd\u00ebrgjegjes.<br>Shprehja e sip\u00ebrp\u00ebrmendur e A. Sol\u017eenicyn, p\u00ebrmbledh ndjenj\u00ebn q\u00eb kam provuar kur sapo pata mbaruar<br>leximin e Jeta ime universitare t\u00eb Musine Kokalarit. Duke lexuar librin \u00ebsht\u00eb e qart\u00eb menj\u00ebher\u00eb, q\u00eb filli i<br>kuq q\u00eb p\u00ebrshkon shkrimin \u00ebsht\u00eb k\u00ebrkimi i s\u00eb v\u00ebrtet\u00ebs. N\u00eb ditarin e saj mendimi \u00ebsht\u00eb i qen\u00ebsish\u00ebm. Kemi<br>p\u00ebrball\u00eb nj\u00eb grua intelektuale, brilante e t\u00eb pjekur, dhe duke u nisur nga mosha e saj e re mahnitja p\u00ebrball\u00eb<br>k\u00ebsaj sjelljeje \u00ebsht\u00eb e natyrshme!<br>E nisa me k\u00ebt\u00eb refleksion p\u00ebr konceptin e s\u00eb v\u00ebrtet\u00ebs, sepse vet\u00eb Kokalari parathot\u00eb n\u00eb lib\u00ebr t\u00eb ardhmen e<br>jet\u00ebs s\u00eb saj: nj\u00eb betej\u00eb e pambarimt\u00eb p\u00ebr t\u2019i q\u00ebndruar besnike s\u00eb v\u00ebrtet\u00ebs, me \u00e7do \u00e7mim, pavar\u00ebsisht<br>kusht\u00ebzimeve:<br>Nuk din\u00eb t\u00eb sillen ndryshe, kjo shfaqje p\u00ebr ta \u00ebsht\u00eb shum\u00eb ndjell\u00ebse. \u00cbsht\u00eb q\u00ebllimi. Flasin aq shum\u00eb, ve\u00e7<br>p\u00ebr t\u00eb fshehur t\u00eb v\u00ebrtet\u00ebn \u2026 ( )\u2026 E lozin mjesht\u00ebrisht rolin e shp\u00ebrfill\u00ebsit. Vog\u00eblsira dhe tradhti \u2013 jeta e<br>tyre. G\u00ebnjeshtra p\u00ebr shkak t\u00eb munges\u00ebs s\u00eb aft\u00ebsis\u00eb.<br>Kok\u00ebfort\u00ebsia, kryelart\u00ebsia!<br>Disa elemente t\u00eb pranishme n\u00eb librin e M. Kokalarit m\u00eb duken antropologjikisht tipike p\u00ebr realitetin kulturor<br>shqiptar. Mendoj se kok\u00ebfort\u00ebsia \u00ebsht\u00eb nj\u00eb trajt\u00eb antropologjike mjaft e dallueshme e shqiptarit t\u00eb mes\u00ebm;<br>por kthehemi te Kokalari: kjo grua kok\u00ebfort\u00ebsin\u00eb e saj e kanalizon n\u00eb t\u00eb mir\u00eb dhe n\u00eb k\u00ebrkim t\u00eb s\u00eb v\u00ebrtet\u00ebs<br>dhe n\u00eb \u00e7jerrjen e mask\u00ebs s\u00eb antipodit t\u00eb saj, falsitetit.<br>Nuk kalojn\u00eb as tri dit\u00eb dhe vijn\u00eb e m\u00eb thon\u00eb t\u00eb tjera thashetheme. K\u00ebsaj radhe po, q\u00eb nervozohem v\u00ebrtet dhe<br>dua t\u00eb di t\u00eb v\u00ebrtet\u00ebn prej tij. Kjo m\u00ebnyra e t\u00eb folurit pas shpine, m\u00eb kish b\u00ebr\u00eb t\u00eb vuaja shum\u00eb dhe ndieja<br>nevoj\u00ebn t\u00eb dija t\u00eb v\u00ebrtet\u00ebn, t\u2019i jepja fund k\u00ebsaj rr\u00ebmuje.<br>Tashm\u00eb e kam kuptuar se ky burr\u00eb s\u2019ka th\u00ebn\u00eb kurr\u00eb t\u00eb v\u00ebrtet\u00ebn gjat\u00eb gjith\u00eb jet\u00ebs s\u00eb tij. Idet\u00eb e tij, ekzistenca<br>e tij, ashtu si e n\u00ebn\u00ebs s\u00eb tij, ishin t\u00eb bazuara mbi g\u00ebnjeshtr\u00ebn.<br>Ajo nuk del kund\u00ebr askujt, edhe kur e p\u00ebson r\u00ebndsh\u00ebm. Sugjerimit q\u00eb i b\u00ebn e \u00ebma e t\u00eb fejuarit p\u00ebr hakmarrje<br>ndaj vajzave q\u00eb e kan\u00eb l\u00ebnduar, ajo i p\u00ebrgjigjet: \u201cUn\u00eb nisem sepse duhet t\u00eb nisem, kam mjaft pun\u00eb dhe nuk<br>b\u00ebj kurr\u00eb asgj\u00eb p\u00ebr mllef\u201d. Kryelart\u00ebsia \u00ebsht\u00eb p\u00ebrher\u00eb e pranishme n\u00eb jet\u00ebn e Musines\u00eb. Antropologu italian<br>Mauro Geraci e v\u00eb n\u00eb dukje k\u00ebt\u00eb tipar n\u00eb studimin e tij Prometeo in Albania:<br>Musineja nuk trajton p\u00ebr asgj\u00eb. I p\u00ebrgjigjet izolimit t\u00eb imponuar me nj\u00eb tjet\u00ebr izolim intelektual dhe moral<br>ku e ku m\u00eb t\u00eb madh, kozmik dhe t\u00eb pacenuesh\u00ebm q\u00eb i \u00e7orienton burgos\u00ebsit, duke ua asgj\u00ebsuar \u00e7do q\u00ebllim<br>shantazhimi. Izolimi, q\u00eb shkrimtarja e p\u00ebrsos n\u00eb burg si arm\u00ebn m\u00eb sekrete dhe t\u00eb p\u00ebrshtatshme p\u00ebr<br>kund\u00ebrv\u00ebnie, \u00ebsht\u00eb shkak i forc\u00ebs s\u00eb nj\u00eb autoriteti q\u00eb shfaqet unik, i pakorruptuesh\u00ebm, si \u00e7eliku.<br>Pas r\u00ebnies s\u00eb komunizmit, ishte mjaft e p\u00ebrhapur dukuria e t\u00eb ndarit n\u00eb grupe e vet\u00eb t\u00eb p\u00ebrndjekurve t\u00eb<br>regjimit, po ashtu edhe prirja p\u00ebr t\u00eb anashkaluar nj\u00ebri-tjetrin. Musine Kokalari \u00ebsht\u00eb e p\u00ebrndjekura per<br>eccellenza. Pa v\u00ebn\u00eb n\u00eb dyshim respektin p\u00ebr vuajtjen e secilit person t\u00eb p\u00ebrndjekur nga regjimi, \u00ebsht\u00eb e rastit<br>dhe e ndershme t\u00eb b\u00ebhet nj\u00eb dallim, pasi Musineja \u00ebsht\u00eb p\u00ebrndjekur past\u00ebrtisht p\u00ebr idet\u00eb e saj t\u00eb qarta, t\u00eb<br>ndjera dhe konsekuente kundrejt regjimit; ndryshe nga t\u00eb tjer\u00eb, q\u00eb ran\u00eb nga rangjet e larta p\u00ebr shkak t\u00eb<br>\u201cgabimeve\u201d n\u00eb vij\u00ebn ideologjike nd\u00ebrsa kryeson angazhimin e tyre politik gjat\u00eb regjimit.<br>Thirrja etnografike dhe antropologjike.<br>Mund\u00ebsia p\u00ebr t\u00eb studiuar n\u00eb Itali ishte p\u00ebr M. Kokalarin nj\u00eb mund\u00ebsi e madhe p\u00ebr t\u00eb njohur bot\u00ebn n\u00ebp\u00ebrmjet<br>studimit dhe takimit etnografik me nj\u00eb realitet t\u00eb ndrysh\u00ebm nga i veti. Edhe pse ajo pohon se ndihet e huaj<br>kundrejt kultur\u00ebs per\u00ebndimore, ajo n\u00eb t\u00eb v\u00ebrtet\u00eb \u00ebsht\u00eb per\u00ebndimore me titull t\u00eb plot\u00eb: Musineja e re udh\u00ebton<br>p\u00ebr arsye studimi rreth nj\u00eb mij\u00eb kilometra larg sht\u00ebpis\u00eb. P\u00ebr pushimet verore udh\u00ebton m\u00eb avion nga Tirana<br>n\u00eb Kor\u00e7\u00eb. Nuk gjejm\u00eb ndryshime thelb\u00ebsore n\u00eb stilin e saj t\u00eb jet\u00ebs n\u00eb p\u00ebrballje me vajzat e tjera, po t\u00eb mos<br>ishte p\u00ebr \u201cndjenj\u00ebn e p\u00ebrkat\u00ebsis\u00eb\u201d. Pavar\u00ebsisht k\u00ebsaj, impakti kulturor me Italin\u00eb ishte nj\u00eb mund\u00ebsi e madhe.<br>N\u00eb lidhje me k\u00ebt\u00eb antropologu italian E. De Martino pohon se \u201cskandali fillestar i qasjes etnografike\u201d \u00ebsht\u00eb<br>n\u00eb fakt nj\u00eb mund\u00ebsi: \u201cn\u00eb k\u00ebt\u00eb kuptim, qasja etnografike p\u00ebr njeriun per\u00ebndimor na ofron rastin p\u00ebr t\u00eb marr\u00eb<br>n\u00eb shqyrtim nd\u00ebrgjegjen n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb rr\u00ebnj\u00ebsore; nj\u00eb shqyrtim rezultati i t\u00eb cilit nd\u00ebrmjet\u00ebson nj\u00eb reform\u00eb t\u00eb<br>dijes antropologjike dhe t\u00eb kategorive vler\u00ebsuese t\u00eb saj \u2026\u201d[1].<br>Vet\u00eb Musineja pohon se impakti i par\u00eb me Italin\u00eb ishte i v\u00ebshtir\u00eb:<br>Natyrsh\u00ebm nuk kam prirje p\u00ebr gjuh\u00ebt e huaja, ndaj druaja gjithnj\u00eb se mund t\u00eb b\u00ebja gabime dhe p\u00ebr k\u00ebt\u00eb m\u00eb<br>vinte turp; prandaj p\u00ebrpiqesha t\u00eb p\u00ebrgjigjesha n\u00eb m\u00ebnyr\u00ebn m\u00eb lakonike t\u00eb mundshme, mund\u00ebsisht thjesht<br>me nj\u00eb po ose jo. Nga ana ime nuk nisja kurr\u00eb nj\u00eb bised\u00eb n\u00eb tavolin\u00eb. Rezultati: koh\u00ebt e para nuk hapja goj\u00eb.<br>E gjith\u00eb kjo duket disi absurde kur e tregon, por asokohe vuaja tmerr\u00ebsisht shum\u00eb.<br>Libri tregon se Musineja \u00ebsht\u00eb nj\u00eb v\u00ebzhguese mjaft e v\u00ebmendshme. Mjaft t\u00eb mendojm\u00eb p\u00ebr vizitat n\u00eb muzet\u00eb<br>e Rom\u00ebs p\u00ebr t\u00eb kuptuar se sa interesohet edhe p\u00ebr detajet m\u00eb t\u00eb holla, q\u00eb i shp\u00ebtojn\u00eb syrit t\u00eb nj\u00eb vizitori<br>normal:<br>P\u00ebrball\u00eb sarkofagut, ku q\u00ebndrojn\u00eb t\u00eb shtrir\u00eb dy t\u00eb vdekurit, n\u00eb shtratin bashk\u00ebshortor, mora vesh kuptimin<br>e p\u00ebrtej varrit. Gruaja mbulohet nga p\u00ebrhura, burri ka mjek\u00ebr, t\u00eb dy kan\u00eb k\u00ebpuc\u00eb. Ajo shprehi e fytyr\u00ebs s\u00eb<br>tyre, me profilin e mpreht\u00eb dhe syt\u00eb posht\u00eb i b\u00ebn t\u00eb duken njer\u00ebz dinak\u00eb.<br>Thirrja etnografike do t\u00eb sh\u00ebnjonte pjes\u00ebn m\u00eb t\u00eb mir\u00eb t\u00eb shkrimeve t\u00eb saj. Qysh n\u00eb mosh\u00eb t\u00eb hershme joshet<br>nga p\u00ebrmbledhja e p\u00ebrrallave dhe k\u00ebng\u00ebve popullore t\u00eb p\u00ebrcjella gojarisht n\u00eb familjet shqiptare. Ngjall<br>interes fakti q\u00eb ajo b\u00ebn nj\u00eb hap m\u00eb tej sa i takon v\u00ebzhgimit t\u00eb thjesht\u00eb etnografik: analiz\u00eb refleksioni<br>antropologjik. Shum\u00eb interesante jan\u00eb refleksionet p\u00ebr \u00e7\u00ebshtjen e \u201crelativizmit kulturor\u201d, an\u00ebn teorike t\u00eb t\u00eb<br>cilave ajo me siguri nuk e njeh, por bash k\u00ebt\u00eb aspekt e paraprijn\u00eb dhe e tregojn\u00eb refleksionet e saj:<br>Nisur nga besimi i t\u00eb tjer\u00ebve dhe shtyr\u00eb nga instinkti, u ula t\u00eb studioj p\u00ebr her\u00eb t\u00eb par\u00eb doktrin\u00ebn e fes\u00eb sime.<br>Kjo gj\u00eb m\u2019u duk shum\u00eb interesante. Kur isha n\u00eb gjendje t\u00eb arsyetoja mbi k\u00ebt\u00eb doktrin\u00eb, at\u00ebher\u00eb kuptova pse<br>m\u00eb ishte dukur e \u00e7uditshme: sepse nj\u00eb besim i lindur dhe zhvilluar n\u00eb nj\u00eb ambient oriental, interpretohej<br>k\u00ebtu n\u00eb baz\u00eb t\u00eb mend\u00ebsis\u00eb per\u00ebndimore.<br>Antropologu francez M. Aug\u00e8 pohon se \u201cajo \u00e7ka e dallon etnologun \u00ebsht\u00eb metoda: v\u00ebzhgimi sistematik,<br>vetmitar dhe i p\u00ebrzgjatur\u201d dhe Kokalari vepron duke ndjekur pik\u00ebrisht k\u00ebt\u00eb metod\u00eb. I p\u00eblqen shum\u00eb vetmia,<br>aq shum\u00eb sa arrin t\u00eb shpreh\u00eb nj\u00eb ide interesante p\u00ebr veprat individuale dhe ato t\u00eb mas\u00ebs:<br>Secili prej nesh p\u00ebrpiqet t\u00eb mbizot\u00ebroj\u00eb, t\u00eb zot\u00ebrojm\u00eb dhe t\u00eb transformojm\u00eb dhe kjo b\u00ebhet me pun\u00eb, q\u00eb na<br>b\u00ebn t\u00eb lir\u00eb. A mos \u00ebsht\u00eb kjo vall\u00eb arsyeja pse pun\u00ebt individuale jan\u00eb m\u00eb t\u00eb mira se ato t\u00eb mas\u00ebs? At\u00ebher\u00eb<br>arrij n\u00eb p\u00ebrfundimin se aspirata ime m\u00eb e mir\u00eb dhe m\u00eb e madhe \u00ebsht\u00eb ajo q\u00eb t\u00eb aft\u00ebsohemi dhe t\u00eb<br>vet\u00ebmjaftohemi. Vet\u00ebm k\u00ebshtu mund t\u00eb ndihmohet sinqerisht njer\u00ebzimi. T\u00eb mos kesh asnj\u00eb miq\u00ebsi t\u00eb<br>ve\u00e7ant\u00eb, por t\u00eb duash secilin; t\u00eb kesh rastin t\u00eb reflektosh dhe her\u00eb-her\u00eb t\u00eb dyshosh n\u00eb ke t\u00eb drejt\u00eb: vet\u00ebm n\u00eb<br>k\u00ebt\u00eb m\u00ebnyr\u00eb tregojm\u00eb nj\u00eb interes t\u00eb sinqert\u00eb kundrejt shoq\u00ebris\u00eb.<br>Nj\u00eb profeci q\u00eb do t\u00eb v\u00ebrtetohej pas pak vitesh, pasi u shtr\u00ebngua t\u00eb jetoj\u00eb n\u00eb vetmi kund\u00ebr nj\u00eb regjimi q\u00eb<br>shpallte se pushteti iu takonte \u201cmasave\u201d.<br>Ndjenja e fes\u00eb.<br>Nga libri duket e v\u00ebshtir\u00eb t\u00eb pohosh se M. Kokalari \u00ebsht\u00eb nj\u00eb besimtare praktikante apo jo. V\u00ebren e<br>v\u00ebmendshme ndjenj\u00ebn fetare t\u00eb italian\u00ebve dhe kjo e shtyn t\u00eb thelloj\u00eb besimin e saj mysliman. Edhe me k\u00ebt\u00eb<br>perspektiv\u00eb ajo zbulon sensin e saj kritik antropologjik kur gjykon fen\u00eb e tjetrit me parametrat e fes\u00eb s\u00eb saj.<br>Teologu gjerman R. Otto pohon se n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb q\u00eb t\u00eb flasim p\u00ebr nj\u00eb p\u00ebrvoj\u00eb autentike t\u00eb besimit fetar duhet<br>t\u00eb kemi parasysh s\u00eb paku dy elemente: tremendum et fascinans. E pra, M. Kokalari eksperimenton me titull<br>t\u00eb plot\u00eb t\u00eb ashtuquajturin \u201cfascinans\u201d, nd\u00ebrsa nuk duket n\u00eb lib\u00ebr elementi tjet\u00ebr: \u201ctremendum\u201d.<br>Gjat\u00eb k\u00ebtyre sh\u00ebtitjeve m\u00eb pushtonin kundrimet, dhe her\u00eb pas here ndalesha mbi ur\u00ebn e lasht\u00eb romake dhe<br>shihja ujin e lumit q\u00eb rridhte duke marr\u00eb me vete nj\u00eb pafund\u00ebsi bar\u00ebrash t\u00eb k\u00ebqija dhe plehrash. N\u00eb reflekset<br>e ujit, jeta m\u00eb dukej nj\u00eb \u00ebnd\u00ebrr, dhe n\u00eb k\u00ebto or\u00eb vetmie isha krejt\u00ebsisht vetvetja dhe ndieja brenda vetes nj\u00eb<br>trazim t\u00eb \u00ebmb\u00ebl; p\u00ebrball\u00eb gjith\u00eb k\u00ebsaj bukurie admiroja veprat e m\u00ebdha t\u00eb Zotit.<br>Megjithat\u00eb mund t\u00eb pohohet se ajo p\u00ebrjetonte nj\u00eb ndjenj\u00eb anjostike, megjith\u00ebse \u00ebsht\u00eb e v\u00ebshtir\u00eb t\u00eb gjesh<br>mir\u00ebfilli nj\u00eb referenc\u00eb t\u00eb qart\u00eb transcendentale. Ajo e njeh mir\u00eb ndjenj\u00ebn e transcendentales, sepse e p\u00ebrdor<br>edhe n\u00eb tez\u00ebn e saj p\u00ebr Naim Frash\u00ebrin, por nuk sheh nj\u00eb t\u00eb \u201cp\u00ebrtejme\u201d pas vdekjes s\u00eb njer\u00ebzve:<br>K\u00ebshtu \u00ebsht\u00eb edhe jeta e njeriut: lind, shkon drejt pjekuris\u00eb, vdes; nd\u00ebrkaq t\u00eb tjer\u00eb vijn\u00eb pas nesh. \u00c7do vit i<br>jet\u00ebs son\u00eb q\u00eb kalon, nuk kthehet m\u00eb, si petalet e tr\u00ebndafilave, q\u00eb era merr me vete nj\u00eb e nga nj\u00eb dhe prej tyre<br>asgj\u00eb nuk mbet, ve\u00e7 pluhurit. Vet\u00ebm natyra \u00ebsht\u00eb e p\u00ebrjetshme, me format e saj t\u00eb ndryshueshme. Edhe<br>ekzistenca jon\u00eb nuk \u00ebsht\u00eb tjet\u00ebr ve\u00e7se nj\u00eb p\u00ebrparim i bot\u00ebs dhe i koh\u00ebs.<br>Gjithsesi p\u00ebrvoja fetare e t\u00ebrheq. Pohon se gjen paqe t\u00eb brendshme kur d\u00ebgjon lutjen e Mbr\u00ebm\u00ebsores n\u00eb<br>Kish\u00ebn e Santa Maria degli Angeli: \u201c\u2026hyja n\u00eb kish\u00ebn Santa Maria degli Angeli. Ulesha n\u00eb nj\u00eb qoshe dhe<br>pushoja n\u00eb qet\u00ebsi, n\u00eb nj\u00eb gjendje lumturimi; sidomos mbr\u00ebmjeve kur kisha \u00ebsht\u00eb plot hije dhe mbushej nga<br>z\u00ebrat delikat\u00eb t\u00eb t\u00eb rinjve q\u00eb k\u00ebndojn\u00eb Mbr\u00ebm\u00ebsoren\u201d[2].<br>Thirrja politike n\u00eb nj\u00eb klim\u00eb kulturore tribale<br>N\u00eb sh\u00ebnimet e saj p\u00ebr jet\u00ebn universitare shfaqet krejt pak thirrja politike e M. Kokalarit. Madje mund t\u00eb<br>thuhet se kishte nj\u00eb refuzim p\u00ebr politik\u00ebn, meqen\u00ebse ajo nuk \u00ebsht\u00eb e p\u00ebrputhshme me vetmin\u00eb dhe me<br>k\u00ebrkimin personal t\u00eb s\u00eb v\u00ebrtet\u00ebs, \u00e7\u00ebshtje aq t\u00eb shtrenjta p\u00ebr Kokalarin: \u201cKushtet, shtet\u00ebrore dhe politike,<br>edhe pse jan\u00eb miq\u00ebsore, shpeshher\u00eb zgjojn\u00eb n\u00eb qenien ton\u00eb, mbase edhe gabimisht, disa interpretime pak<br>t\u00eb k\u00ebndshme\u201d.<br>Musineja \u00ebsht\u00eb e bindur se ekziston nj\u00eb lidhje e brendshme mes politik\u00ebs dhe hipokrizis\u00eb dhe p\u00ebr k\u00ebt\u00eb arsye,<br>gjykimi i saj p\u00ebr politikan\u00ebt \u00ebsht\u00eb negativ. Mbase pik\u00ebrisht n\u00eb k\u00ebt\u00eb gjykim negativ p\u00ebr politikan\u00ebt duhet ta<br>inkuadrojm\u00eb thirrjen e saj t\u00eb ve\u00e7ant\u00eb p\u00ebr politik\u00ebn n\u00eb vetvete, e cila \u00ebsht\u00eb e pap\u00ebrputhshme me m\u00ebnyr\u00ebn se<br>si b\u00ebhet politika n\u00eb koh\u00ebn kur ajo jeton:<br>N\u00eb k\u00ebto qendra t\u00eb nj\u00eb r\u00ebnd\u00ebsie t\u00eb madhe dhe qendra t\u00eb politik\u00ebs bot\u00ebrore, ku ndodhin shum\u00eb gj\u00ebra<br>sensacionale, takohen persona q\u00eb flasin me z\u00eb t\u00eb lart\u00eb dhe me vet\u00ebbesim p\u00ebr p\u00ebrmir\u00ebsimin e shoq\u00ebris\u00eb. \u2026<br>E kan\u00eb hapin e leht\u00eb dhe e fshehin at\u00eb q\u00eb b\u00ebjn\u00eb n\u00eb privat\u00ebsin\u00eb e tyre; mendojn\u00eb ve\u00e7 p\u00ebr vete. N\u00eb k\u00ebto shoqata<br>me lidhje shoq\u00ebrore p\u00ebr t\u00eb mir\u00ebn e njer\u00ebzimit dhe t\u00eb qytet\u00ebrimit nuk ka gj\u00eb tjet\u00ebr ve\u00e7se nj\u00eb marr\u00ebveshje t\u00eb<br>nd\u00ebrsjell\u00eb p\u00ebr nj\u00eb mij\u00eb interesa t\u00eb vegj\u00ebl, nj\u00eb mij\u00eb vanitete dhe nj\u00eb luft\u00eb t\u00eb p\u00ebrjetshme.<br>Musineja vjen nga nj\u00eb familje e pasur, prandaj, nisur edhe nga vet\u00eb natyra tribale e shoq\u00ebris\u00eb, ajo ka nj\u00ebfar\u00eb<br>pushteti politik p\u00ebr shkak t\u00eb lidhjeve t\u00eb forta. I v\u00ebllai \u00ebsht\u00eb n\u00eb sh\u00ebrbim diplomatik p\u00ebr llogari t\u00eb shtetit<br>shqiptar. Ndjeshm\u00ebria e saj e lart\u00eb p\u00ebr lirin\u00eb dhe t\u00eb v\u00ebrtet\u00ebn, b\u00ebn q\u00eb ajo t\u00eb jet\u00eb kund\u00ebr fashizmit dhe<br>komunizmit dhe t\u00eb gjej\u00eb nj\u00eb rrug\u00eb t\u00eb mesme n\u00eb social-demokracin\u00eb. Mund t\u00eb thuhet me bindje se thirrja e<br>saj politike \u00ebsht\u00eb moderne dhe prek thelbin e \u00e7\u00ebshtjes s\u00eb ndershm\u00ebris\u00eb n\u00eb sh\u00ebrbimin ndaj bashk\u00ebsis\u00eb: \u201c\u2026 t\u00eb<br>duash secilin; t\u00eb kesh rastin t\u00eb reflektosh dhe her\u00eb-her\u00eb t\u00eb dyshosh se ke t\u00eb drejt\u00eb: vet\u00ebm n\u00eb k\u00ebt\u00eb m\u00ebnyr\u00eb<br>tregojm\u00eb nj\u00eb interes t\u00eb sinqert\u00eb kundrejt shoq\u00ebris\u00eb\u201d.<br>Gruaja myslimane, n\u00eb shoq\u00ebrit\u00eb lindore dhe komplekse (edhe realiteti shqiptar i viteve \u201930 ishte i ngjash\u00ebm)<br>ka shum\u00eb pushtet, por ky nuk \u00ebsht\u00eb nj\u00eb pushtet q\u00eb duket shum\u00eb n\u00eb sfer\u00ebn publike. Mjaft t\u2019iu referohemi<br>studiuesve F. Cardini, dhe O. Carr\u00e8, njoh\u00ebs t\u00eb thell\u00eb t\u00eb realitetit islamik dhe oriental, q\u00eb t\u00eb mund t\u00eb pohojm\u00eb<br>se gruaja ka nj\u00eb rol ky\u00e7 n\u00eb k\u00ebto shoq\u00ebri. Ndaj edhe thirrja politike e Kokalarit nuk del n\u00eb sip\u00ebrfaqe rast\u00ebsisht,<br>por nga nj\u00eb realitet i mbarsur edhe pse plot me mistere dhe kund\u00ebrth\u00ebnie.<br>Forca e heshtjes. Nga heshtja e vullnetshme te heshtja e imponuar<br>Antropologu Mauro Geraci ia ka dal\u00eb mban\u00eb ta njoh\u00eb thell\u00eb Shqip\u00ebrin\u00eb. \u00cbsht\u00eb surprizuese analiza e tij<br>antropologjike shum\u00ebdimensionale e let\u00ebrsis\u00eb dhe e traditave shqiptare, deri n\u00eb at\u00eb pik\u00eb sa nuk i shp\u00ebtojn\u00eb<br>as holl\u00ebsit\u00eb m\u00eb karakteristike t\u00eb kultur\u00ebs son\u00eb komplekse. Geraci ka v\u00ebrejtur edhe nj\u00eb element t\u00eb<br>r\u00ebnd\u00ebsish\u00ebm, q\u00eb besoj \u00ebsht\u00eb tipar i fort\u00eb i shqiptar\u00ebve t\u00eb men\u00e7ur: p\u00ebrdorimi i heshtjes. Musineja \u00ebsht\u00eb e<br>heshtur. Ky \u00ebsht\u00eb preludi i nj\u00eb urt\u00ebsie t\u00eb thell\u00eb q\u00eb karakterizon jet\u00ebn e saj deri n\u00eb fund. Geraci v\u00ebren:<br>Musineja nuk trajtoi p\u00ebr asgj\u00eb. E shoqja e historianit t\u00eb madh t\u00eb gjuh\u00ebs shqipe Eqrem \u00c7abej, q\u00eb kaloi me<br>Musinen\u00eb disa dit\u00eb n\u00eb t\u00eb nj\u00ebjt\u00ebn qeli, d\u00ebshmoi m\u00eb pas se si ajo nuk fliste me asnjeri, se si e p\u00ebrballonte<br>d\u00ebnimin me nj\u00eb heshtje t\u00eb padep\u00ebrtueshme edhe kur e torturonin.<br>Edhe n\u00eb sh\u00ebnimet e Musines\u00eb del e qart\u00eb zgjedhja e saj p\u00ebr heshtje dhe vetmi. P\u00ebr k\u00ebt\u00eb arsye, karakteri i saj<br>shum\u00eb reflektiv priret drejt p\u00ebrpunimit t\u00eb \u00e7do v\u00ebzhgimi n\u00eb t\u00eb cilin ndeshet:<br>\u00cbsht\u00eb kaq bukur t\u00eb jesh vet\u00ebm, krejt vet\u00ebm dhe t\u00eb humbas\u00ebsh n\u00eb mendime, duke par\u00eb pa dallim \u00e7do gj\u00eb q\u00eb<br>na rrethon, t\u00eb d\u00ebgjosh pa u v\u00ebn\u00eb veshin gj\u00ebrave dhe t\u00eb mbyll\u00ebsh syt\u00eb sikur po fle dhe pastaj t\u00eb zgjohesh\u2026<br>t\u00eb \u00ebnd\u00ebrrosh. \u00c7far\u00eb? Nuk mund t\u00eb p\u00ebrkufizohet! \u00cbsht\u00eb vet\u00eb zemra q\u00eb g\u00ebzon dhe k\u00ebnaqet, pa e ditur arsyen.<br>Shpirti ndizet nga kundrimi i modeleve hyjnore dhe lart\u00ebsohet.<br>Studiuesit kan\u00eb v\u00ebrejtur se heshtja \u00ebsht\u00eb elementi konstant i vuajtjeve t\u00eb imponuara nga diktaturat. M.<br>Kokalari do t\u00eb kaloj\u00eb nga \u201cheshtja e vullnetshme\u201d si reflektim i urtis\u00eb s\u00eb saj, n\u00eb heshtjen tortur\u00eb: \u201c\u00e7do<br>shoq\u00ebri n\u00eb \u00e7do koh\u00eb e ka p\u00ebrdorur heshtjen si nd\u00ebshkim, duke burgosur ata q\u00eb i konsideronte fajtor\u00eb. \u2026<br>Qysh se bota ekziston heshtja \u00ebsht\u00eb pjes\u00eb e tortur\u00ebs\u201d.<br>M.Kokalari e p\u00ebrdor \u201cheshtjen e vullnetshme\u201d si pjes\u00eb t\u00eb arsenalit t\u00eb saj t\u00eb drejt\u00ebsis\u00eb, por edhe \u201cheshtjen e<br>imponuar si tortur\u00eb\u201d e p\u00ebrdor p\u00ebr t\u00eb na dh\u00ebn\u00eb nj\u00eb nd\u00ebr shembujt m\u00eb brilant\u00eb t\u00eb q\u00ebndres\u00ebs dhe dinjitetit m\u00eb<br>t\u00eb lart\u00eb njer\u00ebzor.<br>[1] De Martino. E. La fine del mondo. Contributo all\u2019analisi delle apocalissi culturali. Einaudi. Torino.<br>1977, pag. 391<\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-gallery has-nested-images columns-default is-cropped wp-block-gallery-1 is-layout-flex wp-block-gallery-is-layout-flex\">\n<figure class=\"wp-block-image size-large\"><img fetchpriority=\"high\" decoding=\"async\" width=\"733\" height=\"1024\" data-id=\"8787\" src=\"https:\/\/aidssh.al\/wp-content\/uploads\/2025\/07\/481259972_952551250322658_7425885505752743412_n-733x1024.jpg\" alt=\"\" class=\"wp-image-8787\" srcset=\"https:\/\/aidssh.al\/wp-content\/uploads\/2025\/07\/481259972_952551250322658_7425885505752743412_n-733x1024.jpg 733w, https:\/\/aidssh.al\/wp-content\/uploads\/2025\/07\/481259972_952551250322658_7425885505752743412_n-215x300.jpg 215w, https:\/\/aidssh.al\/wp-content\/uploads\/2025\/07\/481259972_952551250322658_7425885505752743412_n-768x1074.jpg 768w, https:\/\/aidssh.al\/wp-content\/uploads\/2025\/07\/481259972_952551250322658_7425885505752743412_n-1099x1536.jpg 1099w, https:\/\/aidssh.al\/wp-content\/uploads\/2025\/07\/481259972_952551250322658_7425885505752743412_n-9x12.jpg 9w, https:\/\/aidssh.al\/wp-content\/uploads\/2025\/07\/481259972_952551250322658_7425885505752743412_n.jpg 1465w\" sizes=\"(max-width: 733px) 100vw, 733px\" \/><\/figure>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image size-large\"><img decoding=\"async\" width=\"719\" height=\"1024\" data-id=\"8788\" src=\"https:\/\/aidssh.al\/wp-content\/uploads\/2025\/07\/481132777_952551236989326_3511738257292856041_n-719x1024.jpg\" alt=\"\" class=\"wp-image-8788\" srcset=\"https:\/\/aidssh.al\/wp-content\/uploads\/2025\/07\/481132777_952551236989326_3511738257292856041_n-719x1024.jpg 719w, https:\/\/aidssh.al\/wp-content\/uploads\/2025\/07\/481132777_952551236989326_3511738257292856041_n-210x300.jpg 210w, https:\/\/aidssh.al\/wp-content\/uploads\/2025\/07\/481132777_952551236989326_3511738257292856041_n-768x1095.jpg 768w, https:\/\/aidssh.al\/wp-content\/uploads\/2025\/07\/481132777_952551236989326_3511738257292856041_n-1078x1536.jpg 1078w, https:\/\/aidssh.al\/wp-content\/uploads\/2025\/07\/481132777_952551236989326_3511738257292856041_n-8x12.jpg 8w, https:\/\/aidssh.al\/wp-content\/uploads\/2025\/07\/481132777_952551236989326_3511738257292856041_n.jpg 1437w\" sizes=\"(max-width: 719px) 100vw, 719px\" \/><\/figure>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image size-large\"><img decoding=\"async\" width=\"800\" height=\"420\" data-id=\"8786\" src=\"https:\/\/aidssh.al\/wp-content\/uploads\/2025\/07\/481671140_952550906989359_7083522603187528782_n-1.jpg\" alt=\"\" class=\"wp-image-8786\" srcset=\"https:\/\/aidssh.al\/wp-content\/uploads\/2025\/07\/481671140_952550906989359_7083522603187528782_n-1.jpg 800w, https:\/\/aidssh.al\/wp-content\/uploads\/2025\/07\/481671140_952550906989359_7083522603187528782_n-1-300x158.jpg 300w, https:\/\/aidssh.al\/wp-content\/uploads\/2025\/07\/481671140_952550906989359_7083522603187528782_n-1-768x403.jpg 768w, https:\/\/aidssh.al\/wp-content\/uploads\/2025\/07\/481671140_952550906989359_7083522603187528782_n-1-18x9.jpg 18w\" sizes=\"(max-width: 800px) 100vw, 800px\" \/><\/figure>\n<\/figure>","protected":false},"featured_media":6360,"template":"","meta":{"_acf_changed":false},"categories":[80],"class_list":["post-6359","artikull","type-artikull","status-publish","has-post-thumbnail","hentry","category-artikuj"],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/aidssh.al\/en\/wp-json\/wp\/v2\/artikull\/6359","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/aidssh.al\/en\/wp-json\/wp\/v2\/artikull"}],"about":[{"href":"https:\/\/aidssh.al\/en\/wp-json\/wp\/v2\/types\/artikull"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/aidssh.al\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media\/6360"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/aidssh.al\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=6359"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/aidssh.al\/en\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=6359"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}