{"id":12425,"date":"2026-03-09T11:54:59","date_gmt":"2026-03-09T10:54:59","guid":{"rendered":"https:\/\/aidssh.al\/?post_type=event&p=12425"},"modified":"2026-03-09T12:16:00","modified_gmt":"2026-03-09T11:16:00","slug":"thirrje-per-kumtesa","status":"publish","type":"event","link":"https:\/\/aidssh.al\/en\/event\/thirrje-per-kumtesa\/","title":{"rendered":"THIRRJE P\u00cbR KUMTESA"},"content":{"rendered":"

Autoriteti p\u00ebr Informimin mbi Dokumentet e Ish-Sigurimit t\u00eb Shtetit, n\u00eb bashk\u00ebpunim me Institutin Albanologjik t\u00eb Prishtin\u00ebs dhe Institutin e Historis\u00eb \u201cAli Hadri\u201d, Prishtin\u00eb organzizon:<\/p>\n\n\n\n

                        KONFERENC\u00cbN SHKENCORE ND\u00cbRKOMB\u00cbTARE<\/code><\/pre>\n\n\n\n
\u201cKalimi i kufirit Shqip\u00ebri\u2013Kosov\u00eb\/Jugosllavi gjat\u00eb viteve 1944\u20131990\u201d
Nj\u00eb analiz\u00eb dypal\u00ebshe e dimensionit politik dhe njer\u00ebzor<\/p>\n\n\n\n
Pas vitit 1948, kufiri midis Shqip\u00ebris\u00eb dhe Kosov\u00ebs s\u00eb at\u00ebhershme jugosllave u shnd\u00ebrrua n\u00eb nj\u00eb vij\u00eb t\u00eb ndarjes politike, ideologjike dhe ushtarake, duke ndikuar drejtp\u00ebrdrejt n\u00eb jet\u00ebn e mij\u00ebra shqiptar\u00ebve. Kalimet ilegale, arratisjet dhe p\u00ebrpjekjet p\u00ebr shp\u00ebtim tregojn\u00eb historin\u00eb e guximit dhe shpres\u00ebs q\u00eb sfidoi \u00e7do rrezik, shpesh me \u00e7mim t\u00eb lart\u00eb p\u00ebr ata q\u00eb guxonin.
Ky kufi u b\u00eb nj\u00eb hap\u00ebsir\u00eb tensioni, frike, por edhe shprese t\u00eb ndaluar, ku \u00e7do p\u00ebrpjekje p\u00ebr t\u00eb kaluar kishte nj\u00eb kuptim m\u00eb t\u00eb madh se vet\u00eb distanca q\u00eb ndante dy an\u00ebt e tij. Gjat\u00eb periudh\u00ebs 1944\u20131990, jan\u00eb t\u00eb dokumentuara kalime ilegale nga Kosova drejt Shqip\u00ebris\u00eb, t\u00eb nxitura nga shtypja politike dhe komb\u00ebtare, padrejt\u00ebsit\u00eb ekonomike, diskriminimi institucional dhe ndjekjet ideologjike brenda Jugosllavis\u00eb. Banor\u00eb t\u00eb ndrysh\u00ebm, intelektual\u00eb, artist\u00eb, m\u00ebsues, ish-t\u00eb p\u00ebrndjekur politik\u00eb, nx\u00ebn\u00ebs e student\u00eb nd\u00ebrmor\u00ebn p\u00ebrpjekje t\u00eb rrezikshme p\u00ebr t\u00eb kaluar kufirin, duke e par\u00eb Shqip\u00ebrin\u00eb si nj\u00eb hap\u00ebsir\u00eb shp\u00ebtimi komb\u00ebtar dhe ideologjik.
Nga ana tjet\u00ebr, n\u00eb dekadat e m\u00ebvonshme u shfaq\u00ebn kalime ilegale nga Shqip\u00ebria drejt Kosov\u00ebs dhe pjes\u00ebve t\u00eb tjera t\u00eb Jugosllavis\u00eb, t\u00eb nxitura nga izolimi ekstrem, varf\u00ebria dhe mungesa e lirive themelore. Kufiri nuk ishte thjesht nj\u00eb vij\u00eb ndarjeje shtet\u00ebrore; ai u b\u00eb nj\u00eb hap\u00ebsir\u00eb e tensionit t\u00eb p\u00ebrditsh\u00ebm, e arratisjes, por edhe e shpres\u00ebs s\u00eb ndaluar, ku \u00e7do guxim individual tregonte d\u00ebshir\u00ebn p\u00ebr liri dhe jet\u00ebn p\u00ebrtej frik\u00ebs.<\/p>\n\n\n\n
R\u00cbND\u00cbSIA SHKENCORE DHE SHOQ\u00cbRORE
Kjo konferenc\u00eb p\u00ebrb\u00ebn nj\u00eb hap t\u00eb r\u00ebnd\u00ebsish\u00ebm drejt institutionalizimit t\u00eb studimeve mbi kufijt\u00eb politik\u00eb dhe pasojat e tyre shoq\u00ebrore n\u00eb kontekstin shqiptar gjat\u00eb periudh\u00ebs s\u00eb Luft\u00ebs s\u00eb Ftoht\u00eb. Duke nd\u00ebrthurur k\u00ebrkimin arkivor t\u00eb thelluar, analiz\u00ebn kritike historike dhe d\u00ebshmit\u00eb personale t\u00eb dokumentuara, konferenca synon t\u00eb kontribuoj\u00eb n\u00eb nd\u00ebrtimin e nj\u00eb paradigme t\u00eb re historiografike, e cila vendos p\u00ebrvoj\u00ebn njer\u00ebzore, vuajtjet dhe rezistenc\u00ebn n\u00eb qend\u00ebr t\u00eb reflektimit shkencor.
Nj\u00ebkoh\u00ebsisht, kjo nism\u00eb k\u00ebrkimore aspiron t\u00eb sh\u00ebrbej\u00eb si nj\u00eb ur\u00eb lidh\u00ebse mes shkenc\u00ebs akademike dhe kujtes\u00ebs kolektive, duke ofruar nj\u00eb platform\u00eb reflektimi mbi pasojat e thella dhe afatgjata t\u00eb ndarjeve ideologjike, represionit shtet\u00ebror dhe traumat historike. N\u00eb k\u00ebt\u00eb kontekst, konferenca jo vet\u00ebm dokumenton t\u00eb shkuar\u00ebn, por edhe ndihmon n\u00eb form\u00ebsimin e nj\u00eb dialogu t\u00eb nd\u00ebrgjegjsh\u00ebm mbi p\u00ebrgjegj\u00ebsit\u00eb historike dhe memorien kolektive, duke u b\u00ebr\u00eb nj\u00eb pik\u00eb referimi p\u00ebr studime t\u00eb m\u00ebtejshme dhe nd\u00ebrveprim akademik nd\u00ebrkomb\u00ebtar.<\/p>\n\n\n\n
TEMATIKAT KRYESORE T\u00cb KONFERENC\u00cbS
\u2022 Prishja e marr\u00ebdh\u00ebnieve Tito\u2013Stalin (1948) dhe ndikimi i saj n\u00eb mbylljen e kufirit Kosov\u00eb\u2013Shqip\u00ebri;
\u2022 Kufiri si instrument ideologjik dhe politik gjat\u00eb Luft\u00ebs s\u00eb Ftoht\u00eb;
\u2022 Marr\u00ebdh\u00ebniet shqiptaro-jugosllave dhe reflektimi i tyre n\u00eb kontrollin kufitar nd\u00ebr vite
\u2022 Kalimet ilegale n\u00eb kufirin Kosov\u00eb\u2013Shqip\u00ebri dhe n\u00eb vendet e tjera ish-komuniste t\u00eb Evrop\u00ebs;
\u2022 Legjislacioni shqiptar dhe jugosllav mbi kalimet ilegale t\u00eb kufirit;
\u2022 Motivet ekonomike dhe sociale t\u00eb kalimeve ilegale;
\u2022 Nacionalizmi shqiptar (dashuria p\u00ebr atdheun) dhe k\u00ebrkimi i \u201catdheut am\u00eb\u201d si shtys\u00eb p\u00ebr kalimin e kufirit;
\u2022 Roli i arsimit, propagand\u00ebs (shtypit, medias) dhe miti p\u00ebr Shqip\u00ebrin\u00eb;
\u2022 Trajtimi i emigrant\u00ebve ilegal\u00eb n\u00eb Shqip\u00ebri dhe Jugosllavi;
\u2022 Pasojat politike, shoq\u00ebrore dhe personale t\u00eb kalimeve ilegale t\u00eb kufirit;
\u2022 Riatdhesimi dhe kthimet me forc\u00eb t\u00eb emigrant\u00ebve dhe pasojat n\u00eb vendet e origjin\u00ebs;
\u2022 Kujtesa kolektive mbi kalimet ilegale t\u00eb kufijve;
\u2022 Pasqyrimi n\u00eb shtypin e koh\u00ebs i kalimeve ilegale;
\u2022 Trajtimi i \u00e7\u00ebshtjes s\u00eb kalimeve ilegale n\u00eb let\u00ebrsi;
\u2022 Kufiri n\u00eb k\u00ebng\u00ebt popullore dhe rr\u00ebfimet gojore.<\/p>\n\n\n\n
K\u00cbSHILLI SHKENCOR<\/p>\n\n\n\n