{"id":11058,"date":"2025-11-14T10:49:04","date_gmt":"2025-11-14T09:49:04","guid":{"rendered":"https:\/\/aidssh.al\/?p=11058"},"modified":"2025-11-20T14:27:52","modified_gmt":"2025-11-20T13:27:52","slug":"filmi-toka-jone-nje-histori-me-kulake-qe-ende-komunikon-te-pavertetat-historike","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/aidssh.al\/en\/filmi-toka-jone-nje-histori-me-kulake-qe-ende-komunikon-te-pavertetat-historike\/","title":{"rendered":"Filmi \u201cToka Jon\u00eb\u201d, nj\u00eb histori me \u201ckulak\u00eb\u201d q\u00eb ende komunikon t\u00eb pav\u00ebrtetat historike"},"content":{"rendered":"

Filmi \u201cToka Jon\u00eb\u201d, nj\u00eb histori me \u201ckulak\u00eb\u201d q\u00eb ende komunikon t\u00eb pav\u00ebrtetat historike<\/p>\n\n\n\n

Tiran\u00eb, Tetor 2025- Me d\u00ebshmit\u00eb e djem\u00ebve t\u00eb fisit Syku, Albert dhe David, hodh\u00ebm drit\u00eb  jo vet\u00ebm mbi personazhin e famsh\u00ebm Tuc Maku t\u00eb filimit Toka Jone\u2019\u2019, por edhe fatit t\u00eb grave, burrave dhe femijeve t\u00eb kesaj familje te madhe nga Bregu i Mati, t\u00eb cilet i njoh\u00ebn t\u00eb gjitha rrath\u00ebt e ferrit komunist me p\u00ebrndjekje, internime, burgime, pun\u00eb t\u00eb detyruar, izolim shoqeror, mohim t\u00eb arsimit dhe edukimit dhe tallje publike e p\u00ebrs\u00ebritur, n\u00eb kushtet e munges\u00ebs s\u00eb z\u00ebrit t\u00eb tyre p\u00ebr dekada t\u00eb t\u00ebra.<\/p>\n\n\n\n

Me ta e nis\u00ebm sot rrug\u00ebtimin e Klubit t\u00eb Filmit \u201cM\u00ebsojm\u00eb nga e Kaluara” n\u00eb bashk\u00ebpunim me Arkivin Qendror Shtet\u00ebror t\u00eb Filmit (AQSHF), nj\u00eb nism\u00eb e re edukimi dhe reflektimi mbi m\u00ebnyr\u00ebn se si kinemaja e periudh\u00ebs komuniste iu n\u00ebnshtrua censur\u00ebs s\u00eb regjimit dhe ndikoi n\u00eb form\u00ebsimin e kultur\u00ebs politike, shoq\u00ebrore duke shtr\u00ebmbuar perceptimin mbi t\u00eb ashtuquajturat reforma t\u00eb zbatuara ne diktatur\u00eb dhe q\u00eb vijojn\u00eb edhe sot e nxisin nostalgji t\u00eb d\u00ebmshme.<\/p>\n\n\n\n

Kryetarja e AIDSSH, Dr. Gentiana Sula, theksoi domosdoshm\u00ebrin\u00eb e nd\u00ebrtimit t\u00eb mendimit kritik p\u00ebrmes filmave t\u00eb prodhuar gjat\u00eb viteve \u201944\u2013\u201991, duke v\u00ebn\u00eb n\u00eb qend\u00ebr konceptin e mendimit historik duke deklaruar \u201cse nuk b\u00ebhet fjal\u00eb vet\u00ebm p\u00ebr fatin e nj\u00eb familjeje apo njollosjen e reputacionit t\u00eb nj\u00eb individi, por p\u00ebr ngjarje me dometh\u00ebnie t\u00eb lart\u00eb historike, ngjarje q\u00eb pat\u00ebn ndikim afatgjat\u00eb gjat\u00eb dhe pas diktatur\u00ebs.\u201d  <\/p>\n\n\n\n

Filmi i par\u00eb i diskutuar \u00ebsht\u00eb \u201cToka jon\u00eb\u201d, nj\u00eb vep\u00ebr e cila trajton reform\u00ebn agrare dhe kolektivizimin.<\/p>\n\n\n\n

\u201cFakti q\u00eb nj\u00eb diskutim i till\u00eb mbi filma t\u00eb komunizmit po ndodh vet\u00ebm pas 35 vitesh tregon se ende ka barriera institucionale, klishe dhe stereotipe q\u00eb duhen adresuar. Filmat e asaj kohe nuk jan\u00eb vet\u00ebm art \u2013 ata jan\u00eb dokumente t\u00eb nj\u00eb strategjie propagande, nj\u00eb forme t\u00eb inxhinieris\u00eb shoq\u00ebrore q\u00eb ndikoi thell\u00eb n\u00eb nd\u00ebrgjegjen kolektive.<\/p>\n\n\n\n

\u2018Toka jon\u00eb\u2019 nuk \u00ebsht\u00eb thjesht historia e nj\u00eb personazhi; \u00ebsht\u00eb historia e nj\u00eb familjeje t\u00eb t\u00ebr\u00eb t\u00eb p\u00ebrndjekur, e nj\u00eb komuniteti t\u00eb t\u00ebr\u00eb t\u00eb stigmatizuar. P\u00ebrmes k\u00ebtij Klubi t\u00eb Filmit, ne synojm\u00eb t\u2019u japim brezave t\u00eb rinj mjetet p\u00ebr t\u00eb ndar\u00eb artin nga propaganda dhe p\u00ebr t\u00eb kuptuar kostot njer\u00ebzore t\u00eb nj\u00eb sistemi q\u00eb e shihte individin si \u2018kontingjent\u2019 q\u00eb n\u00eb lindje.<\/p>\n\n\n\n

Historia q\u00eb shfaqet n\u00eb k\u00ebta filma \u00ebsht\u00eb shum\u00eb m\u00eb e madhe se nj\u00eb episod artistik. Ajo p\u00ebrfshin ngjarje politike, ekonomike dhe shoq\u00ebrore q\u00eb kan\u00eb l\u00ebn\u00eb gjurm\u00eb t\u00eb thella dhe vazhdojn\u00eb t\u00eb ndikojn\u00eb edhe sot. Ndaj detyra jon\u00eb \u00ebsht\u00eb t\u2019i rikthejm\u00eb n\u00eb diskutim dhe t\u2019i dokumentojm\u00eb me p\u00ebrgjegj\u00ebsi.\u201d<\/p>\n\n\n\n

Drejtorit t\u00eb AQSHF, z. Eljan Tanini tha se : \u201cArkivi i Filmit ruan historin\u00eb ton\u00eb filmike, nj\u00eb trash\u00ebgimi e \u00e7muar q\u00eb na sh\u00ebrben p\u00ebr t\u00eb m\u00ebsuar,. Filmat e s\u00eb kaluar\u00ebs mbartin vlera artistike dhe d\u00ebshmi t\u00eb koh\u00ebs, pavar\u00ebsisht ngarkes\u00ebs ideologjike q\u00eb i shoq\u00ebroi. Me Klubin e Filmit te Autoritetit krijojm\u00eb nj\u00eb hap\u00ebsir\u00eb ku filmi lidhet me dokumentin arkivor, duke i ndihmuar sidomos t\u00eb rinjt\u00eb t\u2019i lexojn\u00eb k\u00ebto vepra me sy kritik dhe t\u00eb informuar.’<\/p>\n\n\n\n

An\u00ebtari i AIDSSH, z. Gjergj Marku theksoi se \u201cToka jon\u00eb\u201d p\u00ebrfaq\u00ebson nj\u00eb shembull tipik t\u00eb m\u00ebnyr\u00ebs se si kinemaja u p\u00ebrdor p\u00ebr t\u00eb legjitimuar politikat e koh\u00ebs, duke nd\u00ebrtuar narrativa t\u00eb nj\u00ebanshme q\u00eb sot duhen lexuar p\u00ebrtej propagand\u00ebs. Filmi \u00ebsht\u00eb plot me t\u00eb pav\u00ebrteta dhe ne i japim kuptim historis\u00eb vet\u00ebm kur themi t\u00eb v\u00ebrtet\u00ebn; n\u00eb t\u00eb kund\u00ebrt\u00ebn n\u00ebse nuk e themi at\u00eb b\u00ebjm\u00eb t\u00eb nj\u00ebjt\u00ebn gj\u00eb si n\u00eb diktatur\u00eb.<\/p>\n\n\n\n

N\u00eb analiz\u00ebn e tij historike, studiuesi Xhafer Sadiku, n\u00ebnvizoi se reforma agrare dhe kolektivizimi, t\u00eb paraqitura si zhvillim ekonomik dhe social n\u00eb realitet soll\u00ebn vet\u00ebm goditjen e shtresave t\u00eb asht\u00ebquajtura t\u00eb pasura,solli perndjekjen, izolimin shoq\u00ebror t\u00eb tyre, internime, d\u00ebnime dhe burgime.  <\/p>\n\n\n\n

Sipas tij lufta e klasave n\u00eb nj\u00eb shoq\u00ebri pa klasa si\u00e7 propagandonte pushtetit totaliar \u00ebsht\u00eb terroriz\u00ebm.<\/p>\n\n\n\n

Studiuesja e artit, znj. Anxhela \u00c7ikopano, shtoi se drama \u201cToka Jon\u00eb\u201d ishte nj\u00eb nga dramat m\u00eb t\u00eb v\u00ebna n\u00eb sken\u00ebn e realizimit socialist, e cila u rip\u00ebrshtat shum\u00eb shpejt p\u00ebr nevojat ideologjike t\u00eb pushtetit. Ajo u shkrua p\u00ebr t\u00eb nd\u00ebrtuar konfliktin ideologjik p\u00ebrmes artit, duke p\u00ebrdorur personazhet \u201cnegativ\u00eb\u201d si figura p\u00ebrfaq\u00ebsuese t\u00eb atyre q\u00eb regjimi shpalli armiq, \u00e7\u2019ka tregon se filmi ishte nj\u00eb mekaniz\u00ebm estetik i kontrollit t\u00eb partis\u00eb mbi shoq\u00ebrin\u00eb.
\u201cP\u00ebr t\u00eb kuptuar t\u00eb shkuar\u00ebn, duhet t\u00eb \u00e7lirohemi nga ajo q\u00eb ka ndodhur, dhe sfida m\u00eb e madhe p\u00ebr ne si studiues \u00ebsht\u00eb t\u00eb \u00e7lirohemi nga emocionet; vet\u00ebm p\u00ebrmes fakteve dhe analiz\u00ebs arrijm\u00eb t\u00eb ndajm\u00eb t\u00eb v\u00ebrtet\u00ebn nga shtremb\u00ebrimi,\u201d shtoi znj. \u00c7ikopano.<\/p>\n\n\n\n

N\u00eb prezantimin e tij, Dr.Edlir Orhani, solli gjetje t\u00eb r\u00ebnd\u00ebsishme arkivore nga dokumentet arkivore te ish- Sigurimit t\u00eb Shtetit t\u00eb cilat hedhin drit\u00eb mbi realitetin e familjes Syku, duke treguar kontrastin midis narrativ\u00ebs filmike dhe dokumenteve historike q\u00eb d\u00ebshmojn\u00eb trajtimin e padrejt\u00eb t\u00eb k\u00ebtyre familjeve si dhe d\u00ebnimet e padrejta me burgim.<\/p>\n\n\n\n

Pasardh\u00ebsi i familjes Syku, z. David Syku solli para t\u00eb pranishm\u00ebve historin\u00eb e familjes se tyre nd\u00ebr m\u00eb t\u00eb goditurat, e cila n\u00eb kineman\u00eb e koh\u00ebs u portretizua p\u00ebrmes figur\u00ebs s\u00eb \u201cTuc Makut\u201d.<\/p>\n\n\n\n

Ai rikujtoi historin\u00eb e familjes s\u00eb tij dhe Bregut t\u00eb Mat\u00ebs<\/strong>, duke p\u00ebrshkruar pasojat e reform\u00ebs agrare dhe p\u00ebrndjekjen e familjeve t\u00eb pronar\u00ebve q\u00eb nuk u pajtuan me regjimin komunist. David Syku vuri n\u00eb dukje indoktrinimin dhe propagand\u00ebn komuniste, p\u00ebrfshir\u00eb dram\u00ebn dhe filmin \u201cToka jon\u00eb\u201d, t\u00eb shkruar nga arsimtari Kol Jakova p\u00ebr t\u00eb mb\u00ebshtetur sistemin.<\/p>\n\n\n\n

Babai i tij, Prel Syku, u arrestua n\u00eb vitin 1951 dhe u d\u00ebnua me 20 vite burg, prej t\u00eb cilave vuajti 12.<\/strong> Ai u arrestua s\u00ebrish n\u00eb vitin 1978 dhe rid\u00ebnua me 10 vite p\u00ebr \u201cagjitacion dhe propagand\u00eb\u201d. David Syku p\u00ebrshkroi vizitat n\u00eb burgje si Spa\u00e7i, Ballshi, Tirana dhe Shkodra, dhe momentet prek\u00ebse t\u00eb takimeve familjare me baban\u00eb e tij.<\/p>\n\n\n\n

N\u00eb p\u00ebrmbyllje, Rovena Rrozhani, e cila moderoi takimin riktheu pyetjen: si duhet ta lexoj\u00eb brezi i sot\u00ebm nj\u00eb film, kur sot dokumentet tregojn\u00eb nj\u00eb realitet t\u00eb shtremb\u00ebruar?<\/p>\n\n\n\n

Pjes\u00ebmarr\u00ebsit n\u00eb debatin q\u00eb shoq\u00ebroi aktivitetin tha se filmi duhet par\u00eb si burim studimi, jo si d\u00ebshmi historike, nd\u00ebrsa analizat arkivore dhe rr\u00ebfimet njer\u00ebzore ndihmojn\u00eb t\u00eb dekonstruktohen modelet e stigmatizimit q\u00eb kinemaja komuniste mbolli tek publiku i koh\u00ebs dhe q\u00eb, n\u00eb m\u00ebnyra t\u00eb n\u00ebnd\u00ebrgjegjshme, vijojn\u00eb edhe sot.  <\/p>\n\n\n\n

Klubi i Filmit synon t\u00eb sjell\u00eb nj\u00eb lexim t\u00eb ri, t\u00eb balancuar dhe t\u00eb bazuar n\u00eb dokumente. Nisma \u00ebsht\u00eb pjes\u00eb Platform\u00ebs Arsimore \u201cM\u00ebsojm\u00eb nga e Kaluara -me burime te hapura arsimore \u201844-\u201891″, e cila u ofron m\u00ebsuesve, nx\u00ebn\u00ebsve dhe studiuesve materiale arkivore t\u00eb digjitalizuara, pasazhe filmike t\u00eb p\u00ebrzgjedhura, d\u00ebshmi t\u00eb mbijetuarve, module diskutimi t\u00eb udh\u00ebhequra nga ekspert\u00eb t\u00eb arsimit, historis\u00eb dhe artit. Q\u00ebllimi \u00ebsht\u00eb t\u00eb nd\u00ebrtohet mendimi kritik dhe t\u00eb kuptohet m\u00eb qart\u00eb lidhja mes artit, propagand\u00ebs dhe shtypjes s\u00eb grupeve shoq\u00ebrore.<\/p>\n\n\n\n

#Pakhistori
Filmat shqiptar\u00eb t\u00eb prodhuar gjat\u00eb periudh\u00ebs komuniste nuk i shp\u00ebtonin asnj\u00eb detaji t\u00eb censur\u00ebs. N\u00eb ta, kategorit\u00eb e shpallura \u201carmiq t\u00eb klas\u00ebs\u201d paraqiteshin n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb t\u00eb nj\u00ebtrajtshme: t\u00eb pabes\u00eb, agjente huaj. Armiq te popullit.<\/p>\n\n\n\n

Ky stereotip p\u00ebrfshinte: familjet e pasura dhe pronar\u00ebt e tok\u00ebs, tregtar\u00ebt dhe zejtar\u00ebt e pavarur,intelektual\u00eb t\u00eb konsideruar \u201ct\u00eb dyshimt\u00eb\u201d, njer\u00ebz me biografi \u201ct\u00eb keqe\u201d q\u00eb shpesh as nuk kishin kryer asnj\u00eb faj. Roli \u201cnegativ\u201d n\u00eb film, i interpretuar nga aktor\u00eb q\u00eb sot i njohim p\u00ebr talentin e tyre, p\u00ebrkthehej n\u00eb realitet n\u00eb izolim, tallje publike, refuzim social dhe nd\u00ebrprerje t\u00eb prespektiv\u00ebs t\u00eb jet\u00ebs.
Kinemaja e ndikuar dhe nenpresion ushqente paragjykimet dhe i justifikonte politikat e regjimit. Kjo trash\u00ebgimi kulturore, e gdhendur n\u00eb kujtes\u00ebn kolektive p\u00ebr dekada, ende ka pasoja n\u00eb m\u00ebnyr\u00ebn si shoq\u00ebria i percepton sot disa kategori sociale.<\/p>\n\n\n\n

\n\n\n\n

DISKUTIMET<\/em><\/mark><\/strong><\/h4>\n\n\n\n

Dr. Gentiana Sula : “Debati p\u00ebr filmat e komunizmit mbetet i pashteruar, ka ende barriera institucionale”<\/strong><\/h4>\n\n\n\n
\"\"<\/figure>\n\n\n\n

“D\u00ebshiroj ti drejtohem n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb t\u00eb ve\u00e7ant\u00eb Davidit pasardh\u00ebs i personazhit fam\u00ebkeq t\u00eb filmit \u201cToka jon\u00eb\u201d, studiuesit prof. Xhaferr Sadikut q\u00eb \u00ebsht\u00eb nj\u00eb nga p\u00ebrdoruesit kryesor t\u00eb dokumenteve t\u00eb ish-Sigurimit t\u00eb Shtetit, an\u00ebtar\u00ebve t\u00eb Autoritetit, koleg\u00ebve, familjar\u00ebve ku shoh familjen e nderuar Miraka, koleg t\u00eb tjer\u00eb, student\u00ebt e Drejt\u00ebsis\u00eb Tranzitore dhe nx\u00ebn\u00ebsit e shkoll\u00ebs Partizani bashk\u00eb me prof e historis\u00eb.<\/p>\n\n\n\n

Faleminderit shum\u00eb q\u00eb keni ardhur sot. I fundit, por jo nga r\u00ebnd\u00ebsia, Eljan ne t\u00eb jemi shum\u00eb falenderues q\u00eb shum\u00eb shpejt arrit\u00ebm ta vendosim n\u00eb funksionim marr\u00ebveshjen ton\u00eb dhe arrit\u00ebm s\u00eb bashku t\u00eb b\u00ebjm\u00eb k\u00ebt\u00eb gj\u00eb konkrete.<\/p>\n\n\n\n

Mund t\u00eb duket di\u00e7ka e vog\u00ebl po ky diskutim q\u00eb vijon ende sot 35 vjet pas r\u00ebnies s\u00eb sistemit tregon q\u00eb si\u00e7 duket , se ka ende ka faktor q\u00eb ne akoma duhet ti adresojm\u00eb. Sepse ky film ende nuk \u00ebsht\u00eb futur n\u00eb diskutimet institucionale, dhe si ky film shum\u00eb filma t\u00eb tjer\u00eb nuk jan\u00eb diskutuar, kjo flet shum\u00eb p\u00ebr barrierat institucionale, interesa, klishe, steriotipe, p\u00ebrbaltje n\u00eb t\u00eb gjitha format q\u00eb ndodhin sot.<\/p>\n\n\n\n

Kur flasim p\u00ebr historin\u00eb e filmave t\u00eb komunizmit me buz\u00ebqeshje kujtojm\u00eb episode, muzika e filmit, aktor\u00eb t\u00eb dashur dhe aktor shum\u00eb t\u00eb mir\u00eb se t\u00eb gjith\u00eb jemi dakord q\u00eb \u00ebsht\u00eb b\u00ebr art. Do donim shum\u00eb q\u00eb t\u00eb kishte po aq prodhim sot p\u00ebrsa i p\u00ebrket\u00eb kinematografis\u00eb dhe zhanreve t\u00eb tjer\u00eb t\u00eb kultur\u00ebs dhe artit.<\/p>\n\n\n\n

Por si shum\u00eb gj\u00ebra n\u00eb at\u00eb koh\u00eb dhe k\u00ebtu nuk b\u00ebhesh vet\u00ebm art, por b\u00ebhej propagand\u00eb dhe censure, por b\u00ebhej dhe inxhinieri shoq\u00ebrore, b\u00ebhej dhe nj\u00eb strategji. Jepej nj\u00eb ide e keqe q\u00eb mb\u00ebshteste ato politika, ato interesa, at\u00eb aparat shtyp\u00ebs dhe dhune q\u00eb ne p\u00ebr fat t\u00eb keq aty ku jemi p\u00ebrdit\u00eb e ndeshim e hasim me \u00e7udi, me habi, me keqardhje sesi mundet nj\u00eb shtet aq i vog\u00ebl, sesi mundet shqiptar\u00ebt t\u00eb punojn\u00eb kundra shqiptar\u00ebve.<\/p>\n\n\n\n

Filmi \u201cToka jon\u00eb\u201d nuk \u00ebsht\u00eb thjesht\u00eb nj\u00eb histori familjare, nuk \u00ebsht\u00eb thjesht paraardh\u00ebs i Davidit, nuk \u00ebsht\u00eb thjesht\u00eb paraardh\u00ebs i atij f\u00ebmij\u00ebs aty q\u00eb \u00ebsht\u00eb v\u00ebllai i Davidit. Aty n\u00eb at\u00eb siluet m\u00eb her\u00ebt ne kemi nxjerr\u00eb historit\u00eb e familjar\u00ebve q\u00eb shkonin n\u00eb Spa\u00e7. Pra nuk thjesht\u00eb historia e nj\u00eb personazhi por \u00ebsht\u00eb historia e gjith\u00eb familjes kalvari i p\u00ebrndjekjes politike, i emrit t\u00eb p\u00ebrbaltur pa t\u00eb drejt, i talljes publike q\u00eb i ndodhte figurave t\u00eb r\u00ebnd\u00ebsishme t\u00eb komuniteteve tona, te bashk\u00ebsive tona, nuk \u00ebsht\u00eb vet\u00ebm fati i tij, nuk \u00ebsht\u00eb vet\u00ebm fati i familjes, nuk \u00ebsht\u00eb vet\u00ebm fati i klas\u00ebs shoq\u00ebrore, i kulak\u00ebve, i pronar\u00ebve, i borgjez\u00ebve aq sa kishte Shqip\u00ebria.<\/p>\n\n\n\n

Personalisht mendoj q\u00eb historia mbi t\u00eb cil\u00ebn \u00ebsht\u00eb nd\u00ebrtuar ky film \u00ebsht\u00eb m\u00eb e madhe sesa kaq. B\u00ebhet fjal\u00eb p\u00ebr ngjarje t\u00eb forta politike, ekonomike, shoq\u00ebrore q\u00eb nuk jan\u00eb thjesht\u00eb ky episod por jan\u00eb ngjarje historike me r\u00ebnd\u00ebsi shum\u00eb t\u00eb madhe q\u00eb do thoja kan\u00eb patur nj\u00eb pesh\u00eb t\u00eb jasht\u00ebzakonshme at\u00ebher\u00eb por edhe pas 50 vjet\u00ebsh.<\/p>\n\n\n\n

K\u00ebto 35 vjet q\u00ebndrimi ndaj pronarit, ndaj klas\u00ebs q\u00eb ka n\u00eb dor\u00eb mjetet e prodhimit po p\u00ebrdor nj\u00eb shprehje marksiste q\u00ebndrimi ndaj klas\u00ebs ka vazhduar \u00ebsht\u00eb zhvilluar n\u00eb p\u00ebrmbajtjen, aq shum\u00eb sa \u00ebsht\u00eb investuar n\u00eb tjet\u00ebrsimin e realitetit, n\u00eb kthimin e artit n\u00eb arm\u00eb ndaj luft\u00ebs s\u00eb klasave mendoj po aq energji duhet hedhur q\u00eb te zhb\u00ebhet n\u00eb mendjet tona ekzistenca e atyre klisheve q\u00eb sa her\u00eb d\u00ebgjoj nj\u00eb muzik t\u00eb bukur filmi, sa her\u00eb shoh figur\u00ebn e bukur t\u00eb Lokes, sa her\u00eb shoh portretin e bukur t\u00eb Marashit na luan n\u00eb tru por duhet t\u00eb jemi shum\u00eb t\u00eb kujdessh\u00ebm gjenerata jon\u00eb q\u00eb e ka par\u00eb filmin por dhe \u00e7do gjenerate q\u00eb e shikon q\u00eb t\u00eb kuptoj mir\u00eb dhe t\u00eb ndaj artin nga propaganda, ideologjia dhe shtypja. Ajo \u00e7ka \u00ebsht\u00eb m\u00eb e r\u00ebnd\u00ebsishme p\u00ebr mendimin tim \u00ebsht\u00eb q\u00eb ne ti shohim k\u00ebto elemente sepse po t\u00eb shoh\u00ebsh p.sh dokumentet e ish Sigurimit t\u00eb Shtetit ato klasifikohen me shum\u00eb qart\u00ebsi figurat e armiqve t\u00eb klas\u00ebs ose armiqve t\u00eb popullit, i kan\u00eb shum\u00eb t\u00eb qarta. P\u00ebrdoret fjala kontingjent si\u00e7 p\u00ebrdoret dhe tani. Tani p.sh n\u00eb sh\u00ebrbimet e policis\u00eb apo n\u00eb sh\u00ebrbimet sekrete fjala kontingjent jan\u00eb krimi, droga at\u00ebher\u00eb tek lista e kontingjenteve kulak\u00ebt ishin nj\u00eb kontingjent m\u00eb vete dhe familjar\u00ebt e kulak\u00ebve p\u00ebr fat t\u00eb keq , m\u00eb vjen keq ta them, shyqyr q\u00eb e shporr\u00ebm at\u00eb koh\u00eb, q\u00eb n\u00eb lindje f\u00ebmij\u00ebt num\u00ebroheshin si kontingjent. \u00c7do operator sigurimi, ne sot kemi faktin evidencat qe i kemi par\u00eb dhe shfletuar, n\u00eb momentin q\u00eb merr zon\u00ebn ku do operoj, num\u00ebron kontingjentet dhe aty q\u00eb n\u00eb lindje num\u00ebrohet prejardhja kulak\u00eb, prejardhja borgjeze. Nuk dua te ndalem shum\u00eb sepse ne do te kemi fol\u00ebs t\u00eb mrekullish\u00ebm sot dhe jam shum\u00eb e nderuar q\u00eb i kemi.
\u00cbsht\u00eb nj\u00eb pun\u00eb q\u00eb nuk mbaron kollaj. Fillon sot por jam e sigurt q\u00eb do t\u00eb ket\u00eb shtresa, nivele, thellime, do t\u00eb ket\u00eb dhe kund\u00ebrth\u00ebnie, do t\u00eb ket\u00eb edhe debate por mendoj q\u00eb hap nj\u00eb tem\u00eb t\u00eb madhe t\u00eb r\u00ebnd\u00ebsis\u00eb t\u00eb reform\u00ebs agrare q\u00eb \u00ebsht\u00eb b\u00ebr\u00eb e kolektivizimit raportin e pron\u00ebs me tok\u00ebn, me m\u00ebnyr\u00ebn sesi prodhohej bujq\u00ebsia. P\u00ebr t\u2019ju p\u00ebrgjigjur pyetjes a ka zhvill p\u00ebrmes gjakut dhe dhun\u00ebs? A ka zhvillim nga shpron\u00ebsimi pa shp\u00ebrblim? A \u00ebsht\u00eb rruga ekonomike, ekonomis\u00eb s\u00eb planifikuar, pa pron\u00eb private e Shqip\u00ebria di\u00e7ka q\u00eb prodhoj mir\u00eb apo di\u00e7ka q\u00eb triska var\u00ebsi? K\u00ebto pyetje jo vet\u00ebm duhen shteruar por duhen dokumentuar, duhen v\u00ebrtetuar dhe tek shkollat dhe nx\u00ebn\u00ebsit nuk duhet t\u00eb dal nj\u00eb histori e that\u00eb e datave q\u00eb u b\u00eb kolektivizimi, u b\u00eb reforma agrare por duhet t\u00eb shkoj kosto njer\u00ebzore dhe q\u00ebndrueshm\u00ebria e k\u00ebtyre reformave. K\u00ebshtu q\u00eb ka shum\u00eb elemente q\u00eb vet\u00ebm sa hapen, shum\u00eb pyetje k\u00ebrkimore se vet\u00ebm q\u00eb ngrihen t\u00eb cilat mendoj q\u00eb institucioni jon\u00eb mendoj se do t\u00eb vazhdoj ti p\u00ebrgjigjet pyetjeve n\u00eb sh\u00ebrbim t\u00eb studiuesve, t\u00eb organizoj k\u00ebshtu forumesh jo vet\u00ebm me k\u00ebt\u00eb film por edhe me filma t\u00eb tjer\u00eb.
Koleg\u00ebt do t\u00eb flasin prap\u00eb. Kemi p\u00ebrcaktuar s\u00eb bashku me Elianin dhe disa filma po aq t\u00eb r\u00ebnd\u00ebsish\u00ebm p\u00ebr nd\u00ebrgjegjen ton\u00eb kolektive dhe p\u00ebr riorganizimin dhe reflektimin e nd\u00ebrgjegjes ton\u00eb kolektive t\u00eb cilat do na krijojn\u00eb nj\u00eb mund\u00ebsi q\u00eb t\u00eb mos i braktisim k\u00ebto filma por kur ti japim le tu japim nj\u00eb lloj reflektimi t\u00eb fatit njer\u00ebzor, t\u00eb fatit t\u00eb klas\u00ebs shoq\u00ebrore, t\u00eb grupimit shoq\u00ebror, t\u00eb ngjarjes p\u00ebr t\u00eb futur tamam at\u00eb q\u00eb t\u00eb jet\u00eb nj\u00eb mendim i r\u00ebnd\u00ebsish\u00ebm historik q\u00eb t\u00eb na informoj te tashmen dhe t\u00eb ardhmen sot jo thjesht nj\u00eb histori q\u00eb k\u00ebshtu ndodhi si\u00e7 ndodhte at\u00ebher\u00eb. K\u00ebshtu ndodhte at\u00ebher\u00eb ka mbetur kjo trash\u00ebgimi n\u00eb mendjet kolektive tina t\u00eb cilat ne duhet ti ndryshojm\u00eb. Pra gjithmon\u00eb t\u00eb m\u00ebsojm\u00eb nga e kaluara, t\u00eb mos p\u00ebrs\u00ebrisim ato gabime q\u00eb ta shohim t\u00eb ardhmen ne m\u00ebnyr\u00eb tjet\u00ebr.
Aq me pak fjal\u00eb, i uroj k\u00ebsaj ngjarje punime t\u00eb mbara, i uroj t\u00eb gjith\u00eb studiuesve dhe nx\u00ebn\u00ebsve t\u00eb b\u00ebjn\u00eb pyetje, t\u00eb vijn\u00eb pran\u00eb nesh n\u00eb ket\u00eb k\u00ebrkim sepse nuk mbaron me k\u00ebt\u00eb pun\u00eb.
Thank you!<\/p>\n\n\n\n

*Fjala e Kryetares, Dr.Gentiana Sula me rastin e nisjes s\u00eb Klubit t\u00eb Filmit “M\u00ebsojm\u00eb nga e Kaluara” me filmin “Toka Jon\u00eb”.
14.11.2025<\/p>\n\n\n\n

\n\n\n\n

Dr. Edlir Orhani, AIDSSH : P\u00ebrndjekja e Familjes Syku n\u00eb dokumentet e Ish-Sigurimit t\u00eb Shtetit\u00a0<\/strong><\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/figure>\n\n\n\n

Rasti i familjes Syku \u00ebsht\u00eb nj\u00eb shembull tipik i p\u00ebrndjekjes klasore n\u00eb fshatrat shqiptare gjat\u00eb regjimit totalitar. Sekuestrime, internime dhe burgosje u p\u00ebrdor\u00ebn p\u00ebr t\u00eb zhdukur shtresat e pasura dhe p\u00ebr t\u00eb vendosur kontrollin e plot\u00eb shtet\u00ebror mbi individin dhe pron\u00ebn. Ky regjimi k\u00ebrkoi t\u00eb sundonte jo vet\u00ebm p\u00ebrmes frik\u00ebs, por edhe p\u00ebrmes \u201cfshirjes s\u00eb kujtes\u00ebs historike\u201d dhe shkat\u00ebrrimit t\u00eb lidhjeve tradicionale shoq\u00ebrore.<\/p>\n\n\n\n

P\u00ebr k\u00ebt\u00eb studim jan\u00eb shqyrtuar disa dosje, si:<\/p>\n\n\n\n