{"id":11208,"date":"2025-11-14T10:45:23","date_gmt":"2025-11-14T09:45:23","guid":{"rendered":"https:\/\/aidssh.al\/?p=11208"},"modified":"2025-11-20T11:16:04","modified_gmt":"2025-11-20T10:16:04","slug":"dr-gentiana-sula-debati-per-filmat-e-komunizmit-mbetet-i-pashteruar-ka-ende-barriera-institucionale","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/aidssh.al\/en\/dr-gentiana-sula-debati-per-filmat-e-komunizmit-mbetet-i-pashteruar-ka-ende-barriera-institucionale\/","title":{"rendered":"Dr. Gentiana Sula : \u201cDebati p\u00ebr filmat e komunizmit mbetet i pashteruar, ka ende barriera institucionale&#8221;"},"content":{"rendered":"<p>&#8220;D\u00ebshiroj ti drejtohem n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb t\u00eb ve\u00e7ant\u00eb Davidit pasardh\u00ebs i personazhit fam\u00ebkeq t\u00eb filmit \u201cToka jon\u00eb\u201d, studiuesit prof. Xhaferr Sadikut q\u00eb \u00ebsht\u00eb nj\u00eb nga p\u00ebrdoruesit kryesor t\u00eb dokumenteve t\u00eb ish-Sigurimit t\u00eb Shtetit, an\u00ebtar\u00ebve t\u00eb Autoritetit, koleg\u00ebve, familjar\u00ebve ku shoh familjen e nderuar Miraka, koleg t\u00eb tjer\u00eb, student\u00ebt e Drejt\u00ebsis\u00eb Tranzitore dhe nx\u00ebn\u00ebsit e shkoll\u00ebs Partizani bashk\u00eb me prof e historis\u00eb.<\/p>\n\n\n\n<p>Faleminderit shum\u00eb q\u00eb keni ardhur sot. I fundit, por jo nga r\u00ebnd\u00ebsia, Eljan ne t\u00eb jemi shum\u00eb falenderues q\u00eb shum\u00eb shpejt arrit\u00ebm ta vendosim n\u00eb funksionim marr\u00ebveshjen ton\u00eb dhe arrit\u00ebm s\u00eb bashku t\u00eb b\u00ebjm\u00eb k\u00ebt\u00eb gj\u00eb konkrete.<\/p>\n\n\n\n<p>Mund t\u00eb duket di\u00e7ka e vog\u00ebl po ky diskutim q\u00eb vijon ende sot 35 vjet pas r\u00ebnies s\u00eb sistemit tregon q\u00eb si\u00e7 duket , se ka ende ka faktor q\u00eb ne akoma duhet ti adresojm\u00eb. Sepse ky film ende nuk \u00ebsht\u00eb futur n\u00eb diskutimet institucionale, dhe si ky film shum\u00eb filma t\u00eb tjer\u00eb nuk jan\u00eb diskutuar, kjo flet shum\u00eb p\u00ebr barrierat institucionale, interesa, klishe, steriotipe, p\u00ebrbaltje n\u00eb t\u00eb gjitha format q\u00eb ndodhin sot.<\/p>\n\n\n\n<p>Kur flasim p\u00ebr historin\u00eb e filmave t\u00eb komunizmit me buz\u00ebqeshje kujtojm\u00eb episode, muzika e filmit, aktor\u00eb t\u00eb dashur dhe aktor shum\u00eb t\u00eb mir\u00eb se t\u00eb gjith\u00eb jemi dakord q\u00eb \u00ebsht\u00eb b\u00ebr art. Do donim shum\u00eb q\u00eb t\u00eb kishte po aq prodhim sot p\u00ebrsa i p\u00ebrket\u00eb kinematografis\u00eb dhe zhanreve t\u00eb tjer\u00eb t\u00eb kultur\u00ebs dhe artit.<\/p>\n\n\n\n<p>Por si shum\u00eb gj\u00ebra n\u00eb at\u00eb koh\u00eb dhe k\u00ebtu nuk b\u00ebhesh vet\u00ebm art, por b\u00ebhej propagand\u00eb dhe censure, por b\u00ebhej dhe inxhinieri shoq\u00ebrore, b\u00ebhej dhe nj\u00eb strategji. Jepej nj\u00eb ide e keqe q\u00eb mb\u00ebshteste ato politika, ato interesa, at\u00eb aparat shtyp\u00ebs dhe dhune q\u00eb ne p\u00ebr fat t\u00eb keq aty ku jemi p\u00ebrdit\u00eb e ndeshim e hasim me \u00e7udi, me habi, me keqardhje sesi mundet nj\u00eb shtet aq i vog\u00ebl, sesi mundet shqiptar\u00ebt t\u00eb punojn\u00eb kundra shqiptar\u00ebve.<\/p>\n\n\n\n<p>Filmi \u201cToka jon\u00eb\u201d nuk \u00ebsht\u00eb thjesht\u00eb nj\u00eb histori familjare, nuk \u00ebsht\u00eb thjesht paraardh\u00ebs i Davidit, nuk \u00ebsht\u00eb thjesht\u00eb paraardh\u00ebs i atij f\u00ebmij\u00ebs aty q\u00eb \u00ebsht\u00eb v\u00ebllai i Davidit. Aty n\u00eb at\u00eb siluet m\u00eb her\u00ebt ne kemi nxjerr\u00eb historit\u00eb e familjar\u00ebve q\u00eb shkonin n\u00eb Spa\u00e7. Pra nuk thjesht\u00eb historia e nj\u00eb personazhi por \u00ebsht\u00eb historia e gjith\u00eb familjes kalvari i p\u00ebrndjekjes politike, i emrit t\u00eb p\u00ebrbaltur pa t\u00eb drejt, i talljes publike q\u00eb i ndodhte figurave t\u00eb r\u00ebnd\u00ebsishme t\u00eb komuniteteve tona, te bashk\u00ebsive tona, nuk \u00ebsht\u00eb vet\u00ebm fati i tij, nuk \u00ebsht\u00eb vet\u00ebm fati i familjes, nuk \u00ebsht\u00eb vet\u00ebm fati i klas\u00ebs shoq\u00ebrore, i kulak\u00ebve, i pronar\u00ebve, i borgjez\u00ebve aq sa kishte Shqip\u00ebria.<\/p>\n\n\n\n<p>Personalisht mendoj q\u00eb historia mbi t\u00eb cil\u00ebn \u00ebsht\u00eb nd\u00ebrtuar ky film \u00ebsht\u00eb m\u00eb e madhe sesa kaq. B\u00ebhet fjal\u00eb p\u00ebr ngjarje t\u00eb forta politike, ekonomike, shoq\u00ebrore q\u00eb nuk jan\u00eb thjesht\u00eb ky episod por jan\u00eb ngjarje historike me r\u00ebnd\u00ebsi shum\u00eb t\u00eb madhe q\u00eb do thoja kan\u00eb patur nj\u00eb pesh\u00eb t\u00eb jasht\u00ebzakonshme at\u00ebher\u00eb por edhe pas 50 vjet\u00ebsh.<\/p>\n\n\n\n<p>K\u00ebto 35 vjet q\u00ebndrimi ndaj pronarit, ndaj klas\u00ebs q\u00eb ka n\u00eb dor\u00eb mjetet e prodhimit po p\u00ebrdor nj\u00eb shprehje marksiste q\u00ebndrimi ndaj klas\u00ebs ka vazhduar \u00ebsht\u00eb zhvilluar n\u00eb p\u00ebrmbajtjen, aq shum\u00eb sa \u00ebsht\u00eb investuar n\u00eb tjet\u00ebrsimin e realitetit, n\u00eb kthimin e artit n\u00eb arm\u00eb ndaj luft\u00ebs s\u00eb klasave mendoj po aq energji duhet hedhur q\u00eb te zhb\u00ebhet n\u00eb mendjet tona ekzistenca e atyre klisheve q\u00eb sa her\u00eb d\u00ebgjoj nj\u00eb muzik t\u00eb bukur filmi, sa her\u00eb shoh figur\u00ebn e bukur t\u00eb Lokes, sa her\u00eb shoh portretin e bukur t\u00eb Marashit na luan n\u00eb tru por duhet t\u00eb jemi shum\u00eb t\u00eb kujdessh\u00ebm gjenerata jon\u00eb q\u00eb e ka par\u00eb filmin por dhe \u00e7do gjenerate q\u00eb e shikon q\u00eb t\u00eb kuptoj mir\u00eb dhe t\u00eb ndaj artin nga propaganda, ideologjia dhe shtypja. Ajo \u00e7ka \u00ebsht\u00eb m\u00eb e r\u00ebnd\u00ebsishme p\u00ebr mendimin tim \u00ebsht\u00eb q\u00eb ne ti shohim k\u00ebto elemente sepse po t\u00eb shoh\u00ebsh p.sh dokumentet e ish Sigurimit t\u00eb Shtetit ato klasifikohen me shum\u00eb qart\u00ebsi figurat e armiqve t\u00eb klas\u00ebs ose armiqve t\u00eb popullit, i kan\u00eb shum\u00eb t\u00eb qarta. P\u00ebrdoret fjala kontingjent si\u00e7 p\u00ebrdoret dhe tani. Tani p.sh n\u00eb sh\u00ebrbimet e policis\u00eb apo n\u00eb sh\u00ebrbimet sekrete fjala kontingjent jan\u00eb krimi, droga at\u00ebher\u00eb tek lista e kontingjenteve kulak\u00ebt ishin nj\u00eb kontingjent m\u00eb vete dhe familjar\u00ebt e kulak\u00ebve p\u00ebr fat t\u00eb keq , m\u00eb vjen keq ta them, shyqyr q\u00eb e shporr\u00ebm at\u00eb koh\u00eb, q\u00eb n\u00eb lindje f\u00ebmij\u00ebt num\u00ebroheshin si kontingjent. \u00c7do operator sigurimi, ne sot kemi faktin evidencat qe i kemi par\u00eb dhe shfletuar, n\u00eb momentin q\u00eb merr zon\u00ebn ku do operoj, num\u00ebron kontingjentet dhe aty q\u00eb n\u00eb lindje num\u00ebrohet prejardhja kulak\u00eb, prejardhja borgjeze. Nuk dua te ndalem shum\u00eb sepse ne do te kemi fol\u00ebs t\u00eb mrekullish\u00ebm sot dhe jam shum\u00eb e nderuar q\u00eb i kemi.<br>\u00cbsht\u00eb nj\u00eb pun\u00eb q\u00eb nuk mbaron kollaj. Fillon sot por jam e sigurt q\u00eb do t\u00eb ket\u00eb shtresa, nivele, thellime, do t\u00eb ket\u00eb dhe kund\u00ebrth\u00ebnie, do t\u00eb ket\u00eb edhe debate por mendoj q\u00eb hap nj\u00eb tem\u00eb t\u00eb madhe t\u00eb r\u00ebnd\u00ebsis\u00eb t\u00eb reform\u00ebs agrare q\u00eb \u00ebsht\u00eb b\u00ebr\u00eb e kolektivizimit raportin e pron\u00ebs me tok\u00ebn, me m\u00ebnyr\u00ebn sesi prodhohej bujq\u00ebsia. P\u00ebr t\u2019ju p\u00ebrgjigjur pyetjes a ka zhvill p\u00ebrmes gjakut dhe dhun\u00ebs? A ka zhvillim nga shpron\u00ebsimi pa shp\u00ebrblim? A \u00ebsht\u00eb rruga ekonomike, ekonomis\u00eb s\u00eb planifikuar, pa pron\u00eb private e Shqip\u00ebria di\u00e7ka q\u00eb prodhoj mir\u00eb apo di\u00e7ka q\u00eb triska var\u00ebsi? K\u00ebto pyetje jo vet\u00ebm duhen shteruar por duhen dokumentuar, duhen v\u00ebrtetuar dhe tek shkollat dhe nx\u00ebn\u00ebsit nuk duhet t\u00eb dal nj\u00eb histori e that\u00eb e datave q\u00eb u b\u00eb kolektivizimi, u b\u00eb reforma agrare por duhet t\u00eb shkoj kosto njer\u00ebzore dhe q\u00ebndrueshm\u00ebria e k\u00ebtyre reformave. K\u00ebshtu q\u00eb ka shum\u00eb elemente q\u00eb vet\u00ebm sa hapen, shum\u00eb pyetje k\u00ebrkimore se vet\u00ebm q\u00eb ngrihen t\u00eb cilat mendoj q\u00eb institucioni jon\u00eb mendoj se do t\u00eb vazhdoj ti p\u00ebrgjigjet pyetjeve n\u00eb sh\u00ebrbim t\u00eb studiuesve, t\u00eb organizoj k\u00ebshtu forumesh jo vet\u00ebm me k\u00ebt\u00eb film por edhe me filma t\u00eb tjer\u00eb.<br>Koleg\u00ebt do t\u00eb flasin prap. Kemi p\u00ebrcaktuar s\u00eb bashku me Elianin dhe disa filma po aq t\u00eb r\u00ebnd\u00ebsish\u00ebm p\u00ebr nd\u00ebrgjegjen ton\u00eb kolektive dhe p\u00ebr riorganizimin dhe reflektimin e nd\u00ebrgjegjes ton\u00eb kolektive t\u00eb cilat do na krijojn\u00eb nj\u00eb mund\u00ebsi q\u00eb t\u00eb mos i braktisim k\u00ebto filma por kur ti japim le tu japim nj\u00eb lloj reflektimi t\u00eb fatit njer\u00ebzor, t\u00eb fatit t\u00eb klas\u00ebs shoq\u00ebrore, t\u00eb grupimit shoq\u00ebror, t\u00eb ngjarjes p\u00ebr t\u00eb futur tamam at\u00eb q\u00eb t\u00eb jet\u00eb nj\u00eb mendim i r\u00ebnd\u00ebsish\u00ebm historik q\u00eb t\u00eb na informoj te tashmen dhe t\u00eb ardhmen sot jo thjesht nj\u00eb histori q\u00eb k\u00ebshtu ndodhi si\u00e7 ndodhte at\u00ebher\u00eb. K\u00ebshtu ndodhte at\u00ebher\u00eb ka mbetur kjo trash\u00ebgimi n\u00eb mendjet kolektive tina t\u00eb cilat ne duhet ti ndryshojm\u00eb. Pra gjithmon\u00eb t\u00eb m\u00ebsojm\u00eb nga e kaluara, t\u00eb mos p\u00ebrs\u00ebrisim ato gabime q\u00eb ta shohim t\u00eb ardhmen ne m\u00ebnyr\u00eb tjet\u00ebr.<br>Aq me pak fjal\u00eb, i uroj k\u00ebsaj ngjarje punime t\u00eb mbara, i uroj t\u00eb gjith\u00eb studiuesve dhe nx\u00ebn\u00ebsve t\u00eb b\u00ebjn\u00eb pyetje, t\u00eb vijn\u00eb pran\u00eb nesh n\u00eb ket\u00eb k\u00ebrkim sepse nuk mbaron me k\u00ebt\u00eb pun\u00eb.<br>Thank you!<\/p>\n\n\n\n<p>*Fjala e Kryetares, Dr.Gentiana Sula me rastin e nisjes s\u00eb Klubit t\u00eb Filmit &#8220;M\u00ebsojm\u00eb nga e Kaluara&#8221; me filmin &#8220;Toka Jon\u00eb&#8221;.<br>14.11.2025<\/p>\n\n\n\n<p><\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>&#8220;D\u00ebshiroj ti drejtohem n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb t\u00eb ve\u00e7ant\u00eb Davidit pasardh\u00ebs i personazhit fam\u00ebkeq t\u00eb filmit \u201cToka jon\u00eb\u201d, studiuesit prof. Xhaferr Sadikut q\u00eb \u00ebsht\u00eb nj\u00eb nga p\u00ebrdoruesit kryesor t\u00eb dokumenteve t\u00eb ish-Sigurimit t\u00eb Shtetit, an\u00ebtar\u00ebve t\u00eb Autoritetit, koleg\u00ebve, familjar\u00ebve ku shoh familjen e nderuar Miraka, koleg t\u00eb tjer\u00eb, student\u00ebt e Drejt\u00ebsis\u00eb Tranzitore dhe nx\u00ebn\u00ebsit e shkoll\u00ebs Partizani [&hellip;]<\/p>","protected":false},"author":3,"featured_media":11209,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"footnotes":""},"categories":[30],"tags":[127,128,102,105,126],"class_list":["post-11208","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-fjalimet-e-kryetares","tag-dokumentet-e-sigurimit-te-shtetit","tag-filmi-toka-jone","tag-gentiana-sula","tag-klubi-i-filmit","tag-platforma-mesojme-nga-e-kaluara"],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/aidssh.al\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/11208","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/aidssh.al\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/aidssh.al\/en\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/aidssh.al\/en\/wp-json\/wp\/v2\/users\/3"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/aidssh.al\/en\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=11208"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/aidssh.al\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/11208\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":11212,"href":"https:\/\/aidssh.al\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/11208\/revisions\/11212"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/aidssh.al\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media\/11209"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/aidssh.al\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=11208"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/aidssh.al\/en\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=11208"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/aidssh.al\/en\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=11208"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}