![\"\"](\"https:\/\/aidssh.al\/wp-content\/uploads\/2026\/02\/X2A6231-1024x683.jpg\")
Tirane 18.2.2025-N\u00eb nj\u00eb ceremoni t\u00eb zhvilluar sot n\u00eb ambientet e Autoritetit p\u00ebr Informimin mbi Dokumentet e ish-Sigurimit t\u00eb Shtetit, n\u00eb kuad\u00ebr t\u00eb 20 shkurtit, dit\u00ebs s\u00eb rr\u00ebzimit t\u00eb shtatores s\u00eb dikatorit u nderua me titullin e nderit shkrimtari dhe ish-i p\u00ebrndjekuri politik Lek\u00eb Ko\u00e7o Tasi, p\u00ebr kontributin e tij n\u00eb dokumentimin e s\u00eb shkuar\u00ebs dhe p\u00ebr q\u00ebndres\u00ebn njer\u00ebzore p\u00ebrball\u00eb padrejt\u00ebsive.<\/p>\n\n\n\n
Titulli iu dor\u00ebzua nga n\u00ebnkryetarja e Bashkis\u00eb Divjak\u00eb, znj. Silvana Keku, bazuar n\u00eb Vendimin Nr. 15, dat\u00eb 24.02.2025, t\u00eb K\u00ebshillit Bashkiak, me motivacionin: \u201cP\u00ebr rezistenc\u00eb dhe dinjitet njer\u00ebzor t\u00eb ish-t\u00eb p\u00ebrndjekurit, si person aktiv n\u00eb dokumentimin e s\u00eb shkuar\u00ebs.\u201d<\/p>\n\n\n\n
Vler\u00ebsimi erdhi pas propozimit t\u00eb Autoritetit p\u00ebr Informimin mbi Dokumentet e ish-Sigurimit t\u00eb Shtetit, n\u00eb kuad\u00ebr t\u00eb angazhimit p\u00ebr t\u00eb nxjerr\u00eb n\u00eb drit\u00eb historit\u00eb e panjohura t\u00eb s\u00eb kaluar\u00ebs dhe p\u00ebr t\u00eb nderuar d\u00ebshmitar\u00ebt e saj.<\/p>\n\n\n\n
Po me k\u00ebt\u00eb ceremoni Autoriteti rihapi ekspozit\u00ebn fotografike \u201cHistorit\u00eb e patreguara t\u00eb Lushnj\u00ebs\u201d, pjes\u00eb e projektit \u201cDinjiteti p\u00ebrball\u00eb totalitarizmit\u201d, i mbajtur n\u00eb vitin 2019 n\u00eb bashk\u00ebpunim me Bashkin\u00eb e Lushnj\u00ebs, ku p\u00ebrmes fotove dokumentohet jeta e t\u00eb internuarve n\u00eb n\u00eb fshatrat e zon\u00ebs , Sav\u00ebr, Plug, Gradisht\u00eb, Grabian, Rrap\u00ebz, Gjaz\u00eb, Imsht dhe \u00c7erm\u00eb, por edhe n\u00eb zona t\u00eb tjera si Karavasta, Bedat, Remas, G\u00ebrmenj, Hysgjokaj, Bish\u00e7ukas, Zgjan apo Toshk\u00ebz, mbledhur dhe dhuruar nga ish-an\u00ebtari i Autoritetit, z. Simon Mirakaj.<\/p>\n\n\n\n
N\u00eb fjal\u00ebn e saj, kryetarja e Autoritetit, Dr. Gentiana Sula, e vendosi k\u00ebt\u00eb ceremoni n\u00eb nj\u00eb kontekst m\u00eb t\u00eb gjer\u00eb historik, duke lidhur hapjen e ekspozit\u00ebs, figur\u00ebn e Lek\u00eb Tasit dhe l\u00ebvizjen studentore t\u00eb viteve \u201990 si shprehje t\u00eb s\u00eb nj\u00ebjt\u00ebs vler\u00eb: dinjitetit njer\u00ebzor p\u00ebrball\u00eb padrejt\u00ebsis\u00eb.<\/p>\n\n\n\n
Ajo theksoi se Lushnja dhe Myzeqeja p\u00ebr dekada u kthyen n\u00eb nj\u00eb \u201ckamp t\u00eb shp\u00ebrndar\u00eb\u201d internimi, ku mij\u00ebra familje jetuan n\u00ebn izolim dhe pa t\u00eb drejta, nd\u00ebrsa kujtesa e k\u00ebsaj historie mbetet ende nj\u00eb detyr\u00eb e pap\u00ebrfunduar p\u00ebr shoq\u00ebrin\u00eb shqiptare.<\/p>\n\n\n\n
\u201cInternimet mbeten nj\u00eb padrejt\u00ebsi e gjat\u00eb dhe e pap\u00ebrballur plot\u00ebsisht , as nga historiografia, as nga politikat e rehabilitimit.<\/p>\n\n\n\n
Sot, k\u00ebto tri momente, ekspozita, figura e Lek\u00eb Tasit dhe l\u00ebvizja studentore e vitit 1991, takohen n\u00eb t\u00eb nj\u00ebjt\u00ebn ide: dinjitetin njer\u00ebzor p\u00ebrball\u00eb padrejt\u00ebsis\u00eb. Nj\u00eb histori q\u00eb na m\u00ebson se edhe n\u00eb err\u00ebsir\u00eb ekziston nje drite e triumfit moral dhe se, mbi t\u00eb gjitha, njeriu mund t\u00eb mbetet njeri.\u201d<\/p>\n\n\n\n
Me dor\u00ebzimin e titullit tij, z. Lek\u00eb Tasi fal\u00ebnderoi p\u00ebr vler\u00ebsimin dhe e cil\u00ebsoi k\u00ebt\u00eb nderim si nj\u00eb thirrje p\u00ebr reflektim shoq\u00ebror mbi t\u00eb kaluar\u00ebn. Ai theksoi se pasojat e 45 viteve t\u00eb diktatur\u00ebs vijojn\u00eb t\u00eb ndihen edhe sot, duke ndikuar n\u00eb m\u00ebnyr\u00ebn si perceptohet historia dhe si nd\u00ebrtohen marr\u00ebdh\u00ebniet n\u00eb shoq\u00ebri.<\/p>\n\n\n\n
Sipas tij, mungesa e nj\u00eb rishqyrtimi t\u00eb plot\u00eb dhe t\u00eb paansh\u00ebm t\u00eb k\u00ebsaj periudhe ka ndikuar n\u00eb mosvendosjen e drejt\u00eb t\u00eb vlerave dhe figurave historike. Ai vuri n\u00eb dukje se ende mbeten t\u00eb pranishme ndikime t\u00eb mend\u00ebsive t\u00eb trash\u00ebguara nga historiografia e koh\u00ebs, t\u00eb cilat shpesh reflektohen n\u00eb perceptimet shoq\u00ebrore.<\/p>\n\n\n\n
Megjithat\u00eb, z. Tasi theksoi se p\u00ebrtej ideve dhe bindjeve, jan\u00eb karakteri dhe vlerat njer\u00ebzore ato q\u00eb p\u00ebrcaktojn\u00eb marr\u00ebdh\u00ebniet mes njer\u00ebzve. Ai solli shembuj t\u00eb solidaritetit njer\u00ebzor n\u00eb periudha t\u00eb v\u00ebshtira per familjen e tij , duke theksuar se pik\u00ebrisht integriteti dhe ndjeshm\u00ebria kan\u00eb b\u00ebr\u00eb t\u00eb mundur mb\u00ebshtetjen mes njer\u00ebzve, pavar\u00ebsisht rrethanave.<\/p>\n\n\n\n
Studiues dhe miq t\u00eb tij, si akademiku Stefan \u00c7apaliku, studiuesi Leka Ndoja e Jozef Radi theksuan se d\u00ebshmit\u00eb e tij p\u00ebr periudh\u00ebn e internimeve nuk jan\u00eb vet\u00ebm rr\u00ebfime personale, por burime me vler\u00eb p\u00ebr t\u00eb kuptuar dimensionin njer\u00ebzor t\u00eb asaj kohe. P\u00ebrmes shkrimeve dhe kujtimeve t\u00eb tij, ai ka kontribuar n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb t\u00eb drejtp\u00ebrdrejt\u00eb n\u00eb nd\u00ebrtimin e kujtes\u00ebs kolektive.<\/p>\n\n\n\n
Nj\u00ebkoh\u00ebsisht, doli n\u00eb pah edhe krijimtaria e tij n\u00eb piktur\u00eb, e cila \u00ebsht\u00eb vler\u00ebsuar nga artist\u00eb dhe studiues t\u00eb artit si nj\u00eb form\u00eb e ve\u00e7ant\u00eb shprehjeje, ku p\u00ebrvoja jet\u00ebsore dhe reflektimi personal marrin form\u00eb artistike.<\/p>\n\n\n\n
Ceremonia u zhvillua n\u00eb pranin\u00eb e p\u00ebrfaq\u00ebsuesve institucional\u00eb, studiuesve dhe qytetar\u00ebve, nd\u00ebrsa ekspozita \u201cHistorit\u00eb e patreguara t\u00eb Lushnj\u00ebs\u201d sjell n\u00eb v\u00ebmendje p\u00ebrmes fotografive dhe d\u00ebshmive nj\u00eb nga kapitujt m\u00eb t\u00eb dhimbsh\u00ebm t\u00eb historis\u00eb s\u00eb vendit \u2013 internimet masive n\u00eb zon\u00ebn e Myzeqes\u00eb.<\/p>\n\n\n\n
*****<\/p>\n\n\n\n
Lek\u00eb Tasi u lind m\u00eb 15 prill 1929. Punoi violon\u00e7elist i par\u00eb n\u00eb Orkestr\u00ebn e Radios dhe t\u00eb Teatrit t\u00eb Oper\u00ebs ku u pushua p\u00ebr motive politike n\u00eb vitin 1967. I ati Ko\u00e7o Tasi, avokat me profesion, i njohur n\u00eb vitet ’20, kishte qen\u00eb An\u00ebtar i Parlamentit t\u00eb Par\u00eb Shqiptar pas Kongresit t\u00eb Lushnj\u00ebs. Pas Revolucionit t\u00eb qershorit, emigroi p\u00ebr 17 vjet n\u00eb Greqi. Arrestohet dhe d\u00ebnohet n\u00eb gjyqin special n\u00eb vitin 1945. Xhaxhai Akile Tasi, me karrier\u00eb t\u00eb ngjeshur politike n\u00eb koh\u00ebn e luft\u00ebs, me profesion gazetar, vdiq n\u00eb burgjet e diktatur\u00ebs.<\/p>\n\n\n\n
Leka u d\u00ebrgua me pun\u00eb t\u00eb detyruar, pak m\u00eb von\u00eb u internua familjarisht n\u00eb Grabjan t\u00eb Lushnjes, 1975-1990. Jet\u00ebn e k\u00ebsaj periudhe e ka rr\u00ebfyer n\u00eb librin autobiografik “Grabjani rr\u00ebz\u00eb kodrave”, Tiran\u00eb, 2009, nj\u00eb burim par\u00ebsor informacioni p\u00ebr brezat e ardhsh\u00ebm mbi jet\u00ebn e t\u00eb internuarve.<\/p>\n\n\n\n
Aktiviteti i tij kryesor \u00ebsht\u00eb piktura. Megjith\u00ebse autodidakt, ka punuar seriozisht qysh her\u00ebt duke kopjuar sipas natyr\u00ebs dhe duke m\u00ebsuar nga mjeshtrit e m\u00ebdhenj. Pas internimit, n\u00eb Tiran\u00eb m\u00eb 1990, ai rifillon t\u00eb pikturoj\u00eb dhe ka ekspozuar n\u00eb vitet 1992, 2003, 2007, n\u00eb Galerin\u00eb Komb\u00ebtare t\u00eb Arteve etj.<\/p>\n\n\n\n
Vijon edhe sot veprimtarin\u00eb aktive p\u00ebr dokumentimin e krimeve dhe pasojave t\u00eb diktatur\u00ebs si dhe punon p\u00ebr integrimin shoq\u00ebror t\u00eb njer\u00ebzve t\u00eb goditur n\u00eb m\u00ebnyra t\u00eb ndryshme nga sistemi diktatorial.<\/p>\n\n\n\n