{"id":15634,"date":"2026-08-31T13:36:27","date_gmt":"2026-08-31T11:36:27","guid":{"rendered":"https:\/\/aidssh.al\/?p=15634"},"modified":"2026-08-31T14:31:58","modified_gmt":"2026-08-31T12:31:58","slug":"fjala-e-kryetares-se-aidssh-se-dr-gentiana-sula","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/aidssh.al\/en\/fjala-e-kryetares-se-aidssh-se-dr-gentiana-sula\/","title":{"rendered":"&#8220;Rrmaji &#8211; Vend Kujtese dhe K\u00ebrkimi&#8221;, Shkod\u00ebr, 28 gusht 2026"},"content":{"rendered":"<p class=\"wp-block-paragraph\">T\u00eb nderuar familjar\u00eb t\u00eb personave t\u00eb zhdukur,<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">I nderuar Imzot Giovanni Peragine,<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">T\u00eb nderuar p\u00ebrfaq\u00ebsues t\u00eb institucioneve, studiues, qytetar\u00eb dhe miq,<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Ka nj\u00eb qet\u00ebsi t\u00eb ve\u00e7ant\u00eb n\u00eb nj\u00eb varrez\u00eb.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">\u00cbsht\u00eb qet\u00ebsia e nj\u00eb vendi ku t\u00eb vdekurit kan\u00eb nj\u00eb em\u00ebr, nj\u00eb gur, nj\u00eb lule; ku familja mund t\u00eb vij\u00eb, t\u00eb ndalet, t\u00eb kujtoj\u00eb.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Por k\u00ebtu, n\u00eb Rrmaj, k\u00ebt\u00eb qet\u00ebsi dikur e \u00e7an\u00eb krismat.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Dhe pas krismave erdhi nj\u00eb heshtje edhe m\u00eb e r\u00ebnd\u00eb: trupat nuk iu kthyen familjeve. Vendet e varrimit u fsheh\u00ebn. N\u00ebnave, grave, f\u00ebmij\u00ebve iu mohua edhe e drejta e fundit njer\u00ebzore: t\u00eb dinin ku prehej njeriu i tyre.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Sot, tet\u00eb dekada m\u00eb pas, \u00ebsht\u00eb e v\u00ebshtir\u00eb ta p\u00ebrfytyrojm\u00eb plot\u00ebsisht k\u00ebt\u00eb sken\u00eb. Prandaj na duhet historia. Na duhet dokumenti. Dhe ndonj\u00ebher\u00eb na duhet edhe arti.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">E zeza e Lin Delij\u00ebs, bir i Shkodr\u00ebs, ku fytyra njer\u00ebzore dhe fytyra e Krishtit mbajn\u00eb dhimbjen dhe dinjitetin.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Goya, me njeriun e pambrojtur p\u00ebrball\u00eb skuadr\u00ebs s\u00eb pushkatimit.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Dhe Georges Rouault, q\u00eb n\u00eb ciklin Miserere e ktheu vuajtjen njer\u00ebzore n\u00eb lutje dhe n\u00eb pyetje morale.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Arti na ndihmon t\u00eb p\u00ebrfytyrojm\u00eb at\u00eb q\u00eb sot duket e paimagjinueshme. Dokumenti na thot\u00eb: kjo ka ndodhur.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Dhe kjo \u00ebsht\u00eb arsyeja pse jemi sot k\u00ebtu. Sepse pa kontekst historik, Rrmaji mund t\u00eb mbetet vet\u00ebm nj\u00eb varrez\u00eb e qet\u00eb.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Me emrat, dokumentet dhe d\u00ebshmit\u00eb, ai b\u00ebhet ajo q\u00eb \u00ebsht\u00eb: Vend Kujtese dhe K\u00ebrkimi.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Jemi k\u00ebtu edhe n\u00eb vigjilje t\u00eb 30 gushtit, Dit\u00ebs Nd\u00ebrkomb\u00ebtare t\u00eb Viktimave t\u00eb Zhdukjeve me Forc\u00eb.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Kjo dit\u00eb nuk na k\u00ebrkon vet\u00ebm t\u00eb kujtojm\u00eb.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Na kujton se zhdukja vazhdon te n\u00ebna q\u00eb pret, te f\u00ebmija q\u00eb k\u00ebrkon, te nipi q\u00eb trash\u00ebgon nj\u00eb fotografi dhe t\u00eb nj\u00ebjt\u00ebn pyetje: Ku \u00ebsht\u00eb?<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Prandaj 30 gushti \u00ebsht\u00eb nj\u00eb thirrje p\u00ebr veprim.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">P\u00ebr t\u00eb k\u00ebrkuar. P\u00ebr t\u00eb ditur. P\u00ebr t\u00eb identifikuar.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Dhe, kur \u00ebsht\u00eb e mundur, p\u00ebr t\u2019ua kthyer t\u00eb zhdukurit familjeve t\u00eb tyre.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Dhe nuk \u00ebsht\u00eb rast\u00ebsi q\u00eb k\u00ebt\u00eb e themi n\u00eb Shkod\u00ebr.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Shkodra ka qen\u00eb nj\u00eb nga kryeqendrat shqiptare t\u00eb kultur\u00ebs, besimit, arsimit, mendimit dhe frym\u00ebs atdhetare. Nj\u00eb qytet me nj\u00eb tradit\u00eb t\u00eb fort\u00eb q\u00ebndrese.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Nj\u00eb qytet q\u00eb ka prodhuar ide, personalitete, institucione dhe modele q\u00eb kan\u00eb shkuar shum\u00eb p\u00ebrtej vetes.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Dhe ndoshta pik\u00ebrisht p\u00ebr k\u00ebt\u00eb goditja k\u00ebtu ishte kaq e eg\u00ebr.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Sepse regjimet q\u00eb k\u00ebrkojn\u00eb bindje absolute kan\u00eb frik\u00eb nga vendet q\u00eb kan\u00eb kujtes\u00eb, identitet dhe mendim t\u00eb pavarur.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Por kur flasim p\u00ebr represionin n\u00eb Shkod\u00ebr, duhet t\u00eb ndalemi te nj\u00eb pyetje: Kush ishin njer\u00ebzit q\u00eb u godit\u00ebn?<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">N\u00eb nj\u00eb pjes\u00eb t\u00eb madhe, ata ishin ajka e shoq\u00ebris\u00eb s\u00eb koh\u00ebs. Klerik\u00eb. Intelektual\u00eb. M\u00ebsues. Shkrimtar\u00eb.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Njer\u00ebz t\u00eb kultur\u00ebs dhe t\u00eb sip\u00ebrmarrjes. Familje me tradit\u00eb qytetare dhe autoritet moral.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">U godit besimi. U godit mendimi. U godit kultura. U godit mund\u00ebsia p\u00ebr t\u00eb qen\u00eb ndryshe.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Dhe k\u00ebtu \u00ebsht\u00eb nj\u00eb nga humbjet m\u00eb t\u00eb m\u00ebdha q\u00eb ndoshta ende nuk e kemi matur sa duhet:<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">k\u00ebta njer\u00ebz nuk u munguan vet\u00ebm familjeve t\u00eb tyre.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Ata i munguan Shqip\u00ebris\u00eb. Na munguan librat q\u00eb mund t\u00eb kishin shkruar. Nx\u00ebn\u00ebsit q\u00eb mund t\u00eb kishin formuar. Idet\u00eb q\u00eb mund t\u00eb kishin sjell\u00eb.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Institucionet q\u00eb mund t\u00eb kishin nd\u00ebrtuar. Dhe, mbi t\u00eb gjitha, modelet njer\u00ebzore q\u00eb mund t\u2019u kishin l\u00ebn\u00eb brezave.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Sepse kur eliminon nj\u00eb njeri, nuk humbet vet\u00ebm at\u00eb q\u00eb ai kishte b\u00ebr\u00eb deri at\u00eb dit\u00eb. Humbet edhe at\u00eb q\u00eb mund t\u00eb kishte b\u00ebr\u00eb m\u00eb pas.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Por regjimi nuk u mjaftua me eliminimin fizik. Duhej t\u00eb zhdukej edhe modeli.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Emrat u hoq\u00ebn nga hap\u00ebsira publike. Veprat u censuruan. Biografit\u00eb u deformuan. Mbi shum\u00eb prej tyre u ngrit nj\u00eb propagand\u00eb p\u00ebrbalt\u00ebse dhe \u00e7njer\u00ebzuese.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">N\u00eb raste t\u00eb dokumentuara, deri edhe nj\u00eb poezi, nj\u00eb ditar, nj\u00eb p\u00ebrkthim apo nj\u00eb shkrim i ruajtur mund t\u00eb kthehej n\u00eb prov\u00eb kund\u00ebr njeriut.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Kontrollohej jo vet\u00ebm ajo q\u00eb b\u00ebje. Kontrollohej ajo q\u00eb mendoje, ajo q\u00eb lexoje dhe ajo q\u00eb shkruaje.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Prandaj rikthimi i k\u00ebtyre njer\u00ebzve n\u00eb kujtes\u00ebn publike nuk \u00ebsht\u00eb vet\u00ebm rehabilitim i viktimave.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">\u00cbsht\u00eb edhe nj\u00eb m\u00ebnyr\u00eb p\u00ebr t\u2019i kthyer shoq\u00ebris\u00eb at\u00eb q\u00eb iu mor: emrat e tyre, vepr\u00ebn e tyre, mendimin e tyre dhe modelet e tyre.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">N\u00eb nj\u00ebfar\u00eb m\u00ebnyre, po i rikthejm\u00eb Shqip\u00ebris\u00eb nj\u00eb pjes\u00eb t\u00eb Shqip\u00ebris\u00eb q\u00eb iu mohua. Rrmaji, Kelmendi, Postriba, Zalli i Kirit, goditja e klerit \u2014 nuk jan\u00eb histori t\u00eb ndara.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Ato tregojn\u00eb nj\u00eb mekaniz\u00ebm: arrestimin, dhun\u00ebn, procesin politik, d\u00ebnimin, ekzekutimin, fshehjen e trupit dhe heshtjen ndaj familjes. Mohimi i varrit ishte vazhdim i d\u00ebnimit. Dhe k\u00ebtu fillon p\u00ebrgjegj\u00ebsia jon\u00eb sot.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">N\u00eb vitin 2023, Autoriteti nisi verifikimin e thelluar p\u00ebr personat e vrar\u00eb ose t\u00eb zhdukur n\u00eb qarkun e Shkodr\u00ebs.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Dua t\u00eb fal\u00ebnderoj sot posa\u00e7\u00ebrisht grupin e pun\u00ebs s\u00eb AIDSSH-s\u00eb. Ata kan\u00eb hapur e lexuar mij\u00ebra faqe. Kan\u00eb k\u00ebrkuar emra n\u00eb regjistra. Kan\u00eb krahasuar dokumente. Kan\u00eb d\u00ebgjuar familje dhe d\u00ebshmitar\u00eb. Kan\u00eb dal\u00eb n\u00eb terren.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Kan\u00eb punuar me ICMP-n\u00eb dhe me institucionet e Shkodr\u00ebs. Pas numrave ka shum\u00eb pun\u00eb njer\u00ebzore.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Nga ky proces jan\u00eb evidentuar 372 persona t\u00eb vrar\u00eb ose t\u00eb zhdukur n\u00eb qarkun e Shkodr\u00ebs. P\u00ebr 13 prej tyre, t\u00eb dh\u00ebnat e mbledhura e lidhin vendvarrimin e mundsh\u00ebm me territorin pran\u00eb Rrmajit.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Rruga jon\u00eb \u00ebsht\u00eb e thjesht\u00eb p\u00ebr t\u2019u th\u00ebn\u00eb, edhe pse shum\u00eb e v\u00ebshtir\u00eb p\u00ebr t\u2019u b\u00ebr\u00eb: nga familja te d\u00ebshmia; nga d\u00ebshmia te dokumenti; nga dokumenti te terreni; dhe nga terreni te drejt\u00ebsia dhe identifikimi.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Kemi k\u00ebrkuar. Kemi dokumentuar. Kemi verifikuar.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Tani duhet t\u00eb ecim m\u00eb tej. Ekspozita q\u00eb hapim sot nuk e z\u00ebvend\u00ebson k\u00ebrkimin. E b\u00ebn at\u00eb t\u00eb duksh\u00ebm. Nuk e z\u00ebvend\u00ebson drejt\u00ebsin\u00eb. Na kujton se drejt\u00ebsia ende ka pun\u00eb p\u00ebr t\u00eb b\u00ebr\u00eb.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Fal\u00ebnderoj Arqipeshkvin\u00eb Metropolitane Shkod\u00ebr\u2013Pult, Shoqat\u00ebn e Ish-t\u00eb P\u00ebrndjekurve Politik\u00eb, Vendin e D\u00ebshmis\u00eb dhe Kujtes\u00ebs, Universitetin \u201cLuigj Gurakuqi\u201d, institucionet e Shkodr\u00ebs, studiuesit, d\u00ebshmitar\u00ebt dhe t\u00eb gjith\u00eb ata q\u00eb na kan\u00eb ndihmuar.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Por mbi t\u00eb gjitha fal\u00ebnderoj familjet. Sepse ato nuk lejuan q\u00eb bashk\u00eb me trupin t\u00eb zhdukej edhe emri.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Ruajt\u00ebn nj\u00eb fotografi. Nj\u00eb let\u00ebr. Nj\u00eb kujtim. Nj\u00eb vend t\u00eb treguar dekada m\u00eb par\u00eb.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Dhe vazhduan t\u00eb pyesnin: Ku jan\u00eb? Shteti u ka ende borxh nj\u00eb p\u00ebrgjigje.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Pas diktatur\u00ebs argjentinase, shkrimtari Ernesto S\u00e1bato drejtoi komisionin q\u00eb dokumentoi fatin e mij\u00ebra t\u00eb zhdukurve. Raporti i tij mori nj\u00eb titull q\u00eb u b\u00eb mesazh universal:<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Nunca M\u00e1s. Kurr\u00eb m\u00eb. N\u00eb k\u00ebt\u00eb frym\u00eb, edhe ne sot duhet t\u00eb themi: T\u00eb mos dor\u00ebzohemi. Jo p\u00ebrball\u00eb heshtjes.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Jo p\u00ebrball\u00eb kalimit t\u00eb koh\u00ebs. Jo p\u00ebrball\u00eb mendimit se pas tet\u00eb dekadash \u00ebsht\u00eb tep\u00ebr von\u00eb.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Sepse p\u00ebr familjen q\u00eb k\u00ebrkon, e v\u00ebrteta nuk vjetrohet.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Dhe do t\u00eb doja q\u00eb nj\u00eb dit\u00eb familjet t\u00eb mos vinin m\u00eb n\u00eb Rrmaj p\u00ebr t\u00eb k\u00ebrkuar nj\u00eb t\u00eb zhdukur.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Por t\u00eb vinin p\u00ebr t\u00eb vendosur nj\u00eb lule. Mbi nj\u00eb em\u00ebr. Mbi nj\u00eb varr.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Dhe q\u00eb qet\u00ebsia e k\u00ebtij vendi, e prishur dikur nga krismat, t\u00eb b\u00ebhej m\u00eb n\u00eb fund qet\u00ebsia e dinjitetit t\u00eb rikthyer.<\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>T\u00eb nderuar familjar\u00eb t\u00eb personave t\u00eb zhdukur, I nderuar Imzot Giovanni Peragine, T\u00eb nderuar p\u00ebrfaq\u00ebsues t\u00eb institucioneve, studiues, qytetar\u00eb dhe miq, Ka nj\u00eb qet\u00ebsi t\u00eb ve\u00e7ant\u00eb n\u00eb nj\u00eb varrez\u00eb. \u00cbsht\u00eb qet\u00ebsia e nj\u00eb vendi ku t\u00eb vdekurit kan\u00eb nj\u00eb em\u00ebr, nj\u00eb gur, nj\u00eb lule; ku familja mund t\u00eb vij\u00eb, t\u00eb ndalet, t\u00eb kujtoj\u00eb. Por k\u00ebtu, [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":6,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"footnotes":""},"categories":[30],"tags":[],"class_list":["post-15634","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-fjalimet-e-kryetares"],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/aidssh.al\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/15634","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/aidssh.al\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/aidssh.al\/en\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/aidssh.al\/en\/wp-json\/wp\/v2\/users\/6"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/aidssh.al\/en\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=15634"}],"version-history":[{"count":3,"href":"https:\/\/aidssh.al\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/15634\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":15637,"href":"https:\/\/aidssh.al\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/15634\/revisions\/15637"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/aidssh.al\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=15634"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/aidssh.al\/en\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=15634"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/aidssh.al\/en\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=15634"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}