![\"\"](\"https:\/\/aidssh.al\/wp-content\/uploads\/2026\/10\/867264870_1426925499551895_2314493938338178903_n-1-1024x683.jpg\")
Kor\u00e7\u00eb, 28 tetor 2026 \u2013 Historia e kampit t\u00eb internimit dhe pun\u00ebs s\u00eb detyruar n\u00eb Valias, e rr\u00ebfyer p\u00ebrmes dokumenteve arkivore dhe d\u00ebshmive njer\u00ebzore, u soll sot p\u00ebr publikun kor\u00e7ar n\u00ebp\u00ebrmjet dokumentarit \u201cAna tjet\u00ebr e Valiasit\u201d, nj\u00eb prodhim i Autoritetit p\u00ebr Informimin mbi Dokumentet e ish-Sigurimit t\u00eb Shtetit (AIDSSH).<\/p>\n\n\n\n
Dokumentari u shfaq n\u00eb kuad\u00ebr t\u00eb Kor\u00e7a Film Fest, n\u00eb Galerin\u00eb e Arteve Digjitale (GAD), n\u00eb pranin\u00eb e p\u00ebrfaq\u00ebsuesve t\u00eb Autoritetit, d\u00ebshmitar\u00ebve t\u00eb historis\u00eb s\u00eb internimit, kineast\u00ebve, studiuesve dhe t\u00eb ftuarve.<\/p>\n\n\n\n
N\u00eb hapje t\u00eb aktivitetit, regjisori Gledi Bici, drejtues i Kor\u00e7a Short Film Festival, p\u00ebrsh\u00ebndeti t\u00eb pranishmit, duke theksuar r\u00ebnd\u00ebsin\u00eb e trajtimit t\u00eb kujtes\u00ebs historike p\u00ebrmes kinemas\u00eb. Ai u ndal te nevoja p\u00ebr t\u00eb hyr\u00eb n\u00eb dialog me t\u00eb kaluar\u00ebn, jo thjesht p\u00ebr t\u00eb njohur ngjarjet q\u00eb kan\u00eb ndodhur, por p\u00ebr t\u00eb kuptuar m\u00eb mir\u00eb t\u00eb sotmen dhe shoq\u00ebrin\u00eb n\u00eb t\u00eb cil\u00ebn jetojm\u00eb. N\u00eb k\u00ebt\u00eb k\u00ebndv\u00ebshtrim, kinemaja dokumentare krijon nj\u00eb ur\u00eb mes brezave, duke sjell\u00eb n\u00eb v\u00ebmendje histori t\u00eb heshtura dhe duke nxitur reflektimin mbi p\u00ebrgjegj\u00ebsin\u00eb q\u00eb kemi ndaj kujtes\u00ebs.<\/p>\n\n\n\n
Gjergj Marku, an\u00ebtar i Autoritetit, vuri n\u00eb v\u00ebmendje r\u00ebnd\u00ebsin\u00eb e dokumentimit t\u00eb historis\u00eb s\u00eb kampeve t\u00eb internimit dhe t\u00eb pun\u00ebs s\u00eb detyruar, si pjes\u00eb e p\u00ebrpjekjeve institucionale p\u00ebr zbardhjen e s\u00eb kaluar\u00ebs dhe ruajtjen e kujtes\u00ebs historike. P\u00ebrmes dokumenteve arkivore dhe d\u00ebshmive t\u00eb t\u00eb mbijetuarve, AIDSSH synon t\u00eb sjell\u00eb n\u00eb v\u00ebmendjen publike historit\u00eb e njer\u00ebzve q\u00eb p\u00ebrjetuan represionin komunist dhe t’i b\u00ebj\u00eb ato pjes\u00eb t\u00eb edukimit t\u00eb brezave t\u00eb rinj.<\/p>\n\n\n\n
Rovena Rrozhani, skenariste e dokumentarit, foli p\u00ebr procesin e realizimit t\u00eb filmit, ku dokumentet e ish-Sigurimit t\u00eb Shtetit nd\u00ebrthuren me kujtimet dhe p\u00ebrvojat e njer\u00ebzve q\u00eb e p\u00ebrjetuan internimin. P\u00ebrtej shifrave dhe dokumenteve zyrtare, dokumentari k\u00ebrkon t\u00eb rikthej\u00eb dimensionin njer\u00ebzor t\u00eb k\u00ebsaj historie, duke i dh\u00ebn\u00eb z\u00eb vuajtjeve, q\u00ebndres\u00ebs dhe kujtimeve t\u00eb familjeve t\u00eb internuara. N\u00eb qend\u00ebr t\u00eb rr\u00ebfimit jan\u00eb ve\u00e7an\u00ebrisht grat\u00eb dhe f\u00ebmij\u00ebt, t\u00eb cil\u00ebt mbart\u00ebn pasojat e nd\u00ebshkimit politik t\u00eb familjar\u00ebve t\u00eb tyre.<\/p>\n\n\n\n
Dokumentari, i realizuar nga Rovena Rrozhani dhe Dorian Zanaliu, sjell n\u00eb ekran kujtimet e t\u00eb mbijetuarve dhe pasardh\u00ebsve t\u00eb familjeve t\u00eb internuara. Nj\u00eb kontribut t\u00eb r\u00ebnd\u00ebsish\u00ebm n\u00eb mbledhjen e d\u00ebshmive ka dh\u00ebn\u00eb edhe Brunilda \u00c7\u00ebrraga, duke ndihmuar n\u00eb dokumentimin e p\u00ebrvojave personale q\u00eb plot\u00ebsojn\u00eb historin\u00eb e ruajtur n\u00eb arkiva.<\/p>\n\n\n\n
N\u00eb takim foli edhe Ethem Fejzullari, kryetar i Shoqat\u00ebs Antikomuniste, i cili e p\u00ebrjetoi internimin n\u00eb Valias si f\u00ebmij\u00eb. D\u00ebshmia e tij solli kujtimet e jet\u00ebs pas telave me gjemba, rojeve t\u00eb armatosura, munges\u00ebs s\u00eb ujit t\u00eb past\u00ebr dhe kushteve t\u00eb r\u00ebnda t\u00eb jetes\u00ebs. N\u00eb rr\u00ebfimet e tij, Fejzullari ka p\u00ebrshkruar edhe pusin me uj\u00eb t\u00eb turbullt, p\u00ebrdorimi i t\u00eb cilit shkaktonte s\u00ebmundje mes t\u00eb internuarve.<\/p>\n\n\n\n
T\u00eb pranish\u00ebm n\u00eb shfaqje ishin edhe d\u00ebshmitar\u00eb dhe t\u00eb ftuar t\u00eb tjer\u00eb, duke e kthyer takimin n\u00eb nj\u00eb hap\u00ebsir\u00eb kujtese dhe reflektimi mbi pasojat e internimit n\u00eb jet\u00ebn e individ\u00ebve dhe familjeve shqiptare.<\/p>\n\n\n\n
Valiasi, historia e nj\u00eb kampi ku u internuan edhe qindra f\u00ebmij\u00eb<\/p>\n\n\n\n
Kampi i Valiasit, pran\u00eb Tiran\u00ebs, \u00ebsht\u00eb nj\u00eb nga vendet q\u00eb d\u00ebshmojn\u00eb politik\u00ebn e internimit dhe t\u00eb pun\u00ebs s\u00eb detyruar gjat\u00eb regjimit komunist n\u00eb Shqip\u00ebri.<\/p>\n\n\n\n
I ngritur fillimisht n\u00eb vitin 1945 p\u00ebr rob\u00ebrit gjerman\u00eb t\u00eb luft\u00ebs, kampi u p\u00ebrdor m\u00eb pas p\u00ebr internimin e familjar\u00ebve t\u00eb personave t\u00eb arratisur ose t\u00eb d\u00ebnuar politikisht.<\/p>\n\n\n\n
N\u00eb Valias, nd\u00ebshkimi nuk kufizohej te individ\u00ebt e konsideruar kund\u00ebrshtar\u00eb t\u00eb regjimit, por shtrihej edhe mbi bashk\u00ebshortet, f\u00ebmij\u00ebt dhe t\u00eb af\u00ebrmit e tyre. T\u00eb internuarit jetonin n\u00eb kushte t\u00eb v\u00ebshtira, n\u00ebn kontrollin e autoriteteve shtet\u00ebrore dhe me kufizime t\u00eb liris\u00eb s\u00eb l\u00ebvizjes, nd\u00ebrsa detyroheshin t\u00eb punonin.<\/p>\n\n\n\n
Sipas dokumenteve arkivore t\u00eb vitit 1950, n\u00eb kamp ndodheshin 820 t\u00eb internuar, prej t\u00eb cil\u00ebve 372 ishin f\u00ebmij\u00eb. K\u00ebto shifra d\u00ebshmojn\u00eb p\u00ebrmasat e nd\u00ebshkimit kolektiv, q\u00eb preku familje t\u00eb t\u00ebra dhe f\u00ebmij\u00eb pa asnj\u00eb p\u00ebrgjegj\u00ebsi personale p\u00ebr veprimtarin\u00eb politike t\u00eb t\u00eb af\u00ebrmve t\u00eb tyre.<\/p>\n\n\n\n
Dokumentet e viteve 1950\u20131952, t\u00eb ruajtura n\u00eb Fondin 4, Drejtoria e Par\u00eb e Sigurimit t\u00eb Shtetit, tregojn\u00eb se numri i t\u00eb internuarve varionte nga 376 n\u00eb 820 persona.<\/p>\n\n\n\n
Nj\u00eb dokument i CIA-s, i dat\u00ebs 12 maj 1951, p\u00ebrshkruan kushtet e r\u00ebnda t\u00eb jetes\u00ebs n\u00eb kamp: strehimin n\u00eb kasolle kashte, furnizimin me vet\u00ebm 500 gram\u00eb buk\u00eb n\u00eb dit\u00eb dhe munges\u00ebn e ujit t\u00eb past\u00ebr.<\/p>\n\n\n\n
Kampi u mbyll n\u00eb vitin 1952, nd\u00ebrsa t\u00eb internuarit u transferuan n\u00eb kampe t\u00eb tjera. Megjithat\u00eb, pasojat e internimit vijuan t\u00eb shoq\u00ebronin jet\u00ebn e shum\u00eb prej familjeve t\u00eb prekura.<\/p>\n\n\n\n
Nga dokumentet arkivore te kujtesa publike<\/p>\n\n\n\n
Dokumentari \u201cAna tjet\u00ebr e Valiasit\u201d u prezantua fillimisht n\u00eb gusht t\u00eb vitit 2025, gjat\u00eb aktivitetit p\u00ebrkujtimor \u201cValiasi \u2013 nga kamp n\u00eb p\u00ebrkujtim\u201d, organizuar nga AIDSSH n\u00eb kuad\u00ebr t\u00eb Dit\u00ebs Evropiane t\u00eb Kujtimit t\u00eb Viktimave t\u00eb Regjimeve Totalitare.<\/p>\n\n\n\n
Shfaqja n\u00eb Kor\u00e7a Film Fest e solli k\u00ebt\u00eb histori p\u00ebrpara nj\u00eb publiku t\u00eb ri, duke krijuar mund\u00ebsin\u00eb q\u00eb dokumentet arkivore t\u00eb lexohen p\u00ebrmes p\u00ebrvojave t\u00eb njer\u00ebzve q\u00eb e jetuan internimin.<\/p>\n\n\n\n
P\u00ebrmes k\u00ebtij dokumentari, AIDSSH vijon p\u00ebrpjekjet p\u00ebr ta kthyer dokumentacionin e ish-Sigurimit t\u00eb Shtetit n\u00eb nj\u00eb burim t\u00eb hapur njohjeje dhe edukimi, duke i dh\u00ebn\u00eb z\u00eb kujtes\u00ebs s\u00eb viktimave dhe duke nxitur reflektimin mbi shkeljet e t\u00eb drejtave t\u00eb njeriut gjat\u00eb diktatur\u00ebs komuniste.<\/p>\n\n\n\n
Shfaqja e dokumentarit u pasua nga diskutime dhe reflektime t\u00eb t\u00eb pranishm\u00ebve.<\/p>\n\n\n\n
N\u00eb mbyllje t\u00eb takimit, an\u00ebtari i Autoritetit t\u00eb Dosjeve, z. Altin Hoxha, theksoi se edukimi i publikut dhe njohja me t\u00eb kaluar\u00ebn p\u00ebrmes projekteve t\u00eb tilla k\u00ebrkojn\u00eb nj\u00eb p\u00ebrfshirje m\u00eb t\u00eb gjer\u00eb t\u00eb pushtetit vendor dhe strukturave arsimore lokale.<\/p>\n\n\n\n
Sipas tij, bashk\u00ebpunimi nd\u00ebrmjet institucioneve, shkollave dhe komuniteteve \u00ebsht\u00eb nj\u00eb nga rrug\u00ebt m\u00eb t\u00eb r\u00ebnd\u00ebsishme p\u00ebr ta kthyer kujtes\u00ebn historike n\u00eb dije, reflektim dhe nd\u00ebrgjegj\u00ebsim qytetar, ve\u00e7an\u00ebrisht p\u00ebr brezat e rinj, n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb q\u00eb njohja e s\u00eb kaluar\u00ebs t’i sh\u00ebrbej\u00eb nd\u00ebrtimit t\u00eb nj\u00eb shoq\u00ebrie m\u00eb demokratike dhe respektimit t\u00eb t\u00eb drejtave t\u00eb njeriut.<\/p>\n\n\n\n
N\u00eb realizimin e dokumentarit nj\u00eb kontribut t\u00eb r\u00ebnd\u00ebsish\u00ebm dhane Jonel Hibo, p\u00ebrmes k\u00ebrkimit dhe studimit t\u00eb dokumenteve arkivore mbi kampin e Valiasit, t\u00eb siguruara nga arkivi i AIDSSH-s\u00eb dhe burime t\u00eb tjera t\u00eb hapura.<\/p>\n\n\n\n
Historia e Valiasit nuk \u00ebsht\u00eb vet\u00ebm historia e nj\u00eb kampi. \u00cbsht\u00eb historia e qindra familjeve, grave dhe f\u00ebmij\u00ebve, jet\u00ebt e t\u00eb cil\u00ebve u sh\u00ebnuan nga internimi dhe nd\u00ebshkimi kolektiv. Rikthimi i k\u00ebtyre historive n\u00eb ekran \u00ebsht\u00eb nj\u00eb m\u00ebnyr\u00eb p\u00ebr t\u00eb mos lejuar q\u00eb e kaluara t\u00eb mbetet n\u00eb heshtje dhe p\u00ebr t\u00eb kuptuar m\u00eb mir\u00eb vler\u00ebn e liris\u00eb dhe t\u00eb dinjitetit njer\u00ebzor sot.<\/p>\n\n\n\n
Kor\u00e7a Short Film Festival<\/a>Aidssh – Platforma: “M\u00ebsojm\u00eb nga e kaluara”<\/a>Gentiana Mara Sula<\/a>Gjergj Marku<\/a>Rovena Rrozhani – Shkrimtare per femije<\/a>Dorian Zanaliu<\/a>#Bruna\u00c7\u00ebrraga<\/a>Altin Hoxha<\/a>Skender Vrioni<\/a>Et’hem Fezollari<\/a>Shoqata Antikomuniste e Ish-t\u00eb P\u00ebrndjekurve Politik Demokrate t\u00eb Shqip\u00ebris\u00eb<\/a>Jonel Hibo<\/a>Anton Dukagjini<\/a><\/p>\n\n\n\n