{"id":3650,"date":"2022-03-02T16:12:45","date_gmt":"2022-03-02T15:12:45","guid":{"rendered":"https:\/\/aidssh.instant.al\/konferenca-nderkombetare-shkencore-fytyra-e-armikut-te-popullit-gjate-diktatures-se-proletaritatit-ne-shqiperi-1944-1990\/"},"modified":"2022-03-02T16:12:45","modified_gmt":"2022-03-02T15:12:45","slug":"konferenca-nderkombetare-shkencore-fytyra-e-armikut-te-popullit-gjate-diktatures-se-proletaritatit-ne-shqiperi-1944-1990","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/aidssh.al\/en\/konferenca-nderkombetare-shkencore-fytyra-e-armikut-te-popullit-gjate-diktatures-se-proletaritatit-ne-shqiperi-1944-1990\/","title":{"rendered":"Konferenca Nd\u00ebrkomb\u00ebtare Shkencore: \u201cFytyra E \u201cArmikut T\u00eb Popullit\u201d Gjat\u00eb Diktatur\u00ebs S\u00eb Proletaritatit N\u00eb Shqip\u00ebri, 1944-1990\u201d"},"content":{"rendered":"<div class=\"wp-slider-container\" id=\"wp-slider-1\" style=\"position:relative;overflow:hidden;\"><div class=\"wp-slider-track\" style=\"display:flex;transition:transform 0.4s ease;\"><div class=\"wp-slider-slide\" style=\"flex:0 0 100%;scroll-snap-align:center;padding:10px;\"><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/aidssh.al\/wp-content\/uploads\/restored\/uploads\/60412757_2394900607229215_3649735282539888640_o-min.jpg\" alt=\"\" style=\"width:100%;height:auto;border-radius:8px;box-shadow:0 2px 6px rgba(0,0,0,0.15);\"><\/div><div class=\"wp-slider-slide\" style=\"flex:0 0 100%;scroll-snap-align:center;padding:10px;\"><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/aidssh.al\/wp-content\/uploads\/restored\/uploads\/60415123_2394901360562473_5639820224661291008_o-min.jpg\" alt=\"\" style=\"width:100%;height:auto;border-radius:8px;box-shadow:0 2px 6px rgba(0,0,0,0.15);\"><\/div><div class=\"wp-slider-slide\" style=\"flex:0 0 100%;scroll-snap-align:center;padding:10px;\"><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/aidssh.al\/wp-content\/uploads\/restored\/uploads\/60526325_2394901113895831_2753337593109151744_o-min.jpg\" alt=\"\" style=\"width:100%;height:auto;border-radius:8px;box-shadow:0 2px 6px rgba(0,0,0,0.15);\"><\/div><div class=\"wp-slider-slide\" style=\"flex:0 0 100%;scroll-snap-align:center;padding:10px;\"><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/aidssh.al\/wp-content\/uploads\/restored\/uploads\/60595918_2394900413895901_3180851611186495488_o-min.jpg\" alt=\"\" style=\"width:100%;height:auto;border-radius:8px;box-shadow:0 2px 6px rgba(0,0,0,0.15);\"><\/div><div class=\"wp-slider-slide\" style=\"flex:0 0 100%;scroll-snap-align:center;padding:10px;\"><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/aidssh.al\/wp-content\/uploads\/restored\/uploads\/60650390_2394900420562567_7838870650176405504_o-min.jpg\" alt=\"\" style=\"width:100%;height:auto;border-radius:8px;box-shadow:0 2px 6px rgba(0,0,0,0.15);\"><\/div><div class=\"wp-slider-slide\" style=\"flex:0 0 100%;scroll-snap-align:center;padding:10px;\"><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/aidssh.al\/wp-content\/uploads\/restored\/uploads\/60687759_2394901700562439_6577929944981045248_o-min.jpg\" alt=\"\" style=\"width:100%;height:auto;border-radius:8px;box-shadow:0 2px 6px rgba(0,0,0,0.15);\"><\/div><div class=\"wp-slider-slide\" style=\"flex:0 0 100%;scroll-snap-align:center;padding:10px;\"><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/aidssh.al\/wp-content\/uploads\/restored\/uploads\/60687759_2394901700562439_6577929944981045248_o-min1.jpg\" alt=\"\" style=\"width:100%;height:auto;border-radius:8px;box-shadow:0 2px 6px rgba(0,0,0,0.15);\"><\/div><div class=\"wp-slider-slide\" style=\"flex:0 0 100%;scroll-snap-align:center;padding:10px;\"><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/aidssh.al\/wp-content\/uploads\/restored\/uploads\/61019490_2395026000550009_3735527035234156544_o-min.jpg\" alt=\"\" style=\"width:100%;height:auto;border-radius:8px;box-shadow:0 2px 6px rgba(0,0,0,0.15);\"><\/div><\/div><button class=\"wp-slider-prev\" style=\"position:absolute;top:50%;left:20px;transform:translateY(-50%);z-index:2;background:#fff;border:none;padding:10px;border-radius:100%;box-shadow:0 2px 6px rgba(0,0,0,0.15);cursor:pointer;color:black;aspect-ratio:1;line-height:0.6em;\">&#10094;<\/button><button class=\"wp-slider-next\" style=\"position:absolute;top:50%;right:20px;transform:translateY(-50%);z-index:2;background:#fff;border:none;padding:10px;border-radius:100%;box-shadow:0 2px 6px rgba(0,0,0,0.15);cursor:pointer;color:black;aspect-ratio:1;line-height:0.6em;\">&#10095;<\/button><\/div><script>\n    (function(){\n        const container = document.getElementById(\"wp-slider-1\");\n        const track = container.querySelector(\".wp-slider-track\");\n        const slides = container.querySelectorAll(\".wp-slider-slide\");\n        const prevBtn = container.querySelector(\".wp-slider-prev\");\n        const nextBtn = container.querySelector(\".wp-slider-next\");\n        let index = 0;\n\n        function updateSlide() {\n            track.style.transform = \"translateX(\" + (-index * 100) + \"%)\";\n        }\n\n        prevBtn.addEventListener(\"click\", function() {\n            index = (index - 1 + slides.length) % slides.length;\n            updateSlide();\n        });\n\n        nextBtn.addEventListener(\"click\", function() {\n            index = (index + 1) % slides.length;\n            updateSlide();\n        });\n    })();\n    <\/script>\n<p class=\"translation-block\"><strong>Tirana, May 17, 2019<\/strong> \u2013 The Authority for Information on Documents of the Former State Security, in cooperation with the Institute of History at the Academy of Albanological Studies, the Institute for the Study of Crimes and Consequences of Communism and the Institute for the Integration of Former Political Persecuted Persons, organizes the international scientific conference on the topic: \u201cThe Face of the \u201cEnemy of the People\u201d during the dictatorship of the proletariat in Albania, 1944-1990\u201d. The conference takes place throughout the day at the premises of the National History Museum and is open to the media.<br><br><\/p>\n<p>Gjat&euml; ceremonis&euml; s&euml; hapjes u mbajt&euml;n fjal&euml;t e organizator&euml;ve dhe p&euml;rfaq&euml;suesve t&euml; trupit diplomatik, n&euml; pranin&euml; e studiuesve, k&euml;rkuesve shkencor&euml;, p&euml;rfaq&euml;suesve t&euml; shoqatave t&euml; t&euml; drejtave t&euml; njeriut, t&euml; universiteteve t&euml; vendit dhe student&euml;ve, organizatave nd&euml;rkomb&euml;tare dhe institucioneve publike e joqeveritare.<\/p>\n<p>N&euml; fjal&euml;n e saj, kryetarja e Autoritetit, znj. Gentiana Sula, e vuri theksin te r&euml;nd&euml;sia e trajtimit t&euml; nj&euml; subjekti t&euml; till&euml; n&euml; Shqip&euml;rin&euml; postkomuniste, e cila ka nevoj&euml; ta rishikoj&euml; narrativ&euml;n e regjimit dhe t&rsquo;i rivler&euml;soj&euml; viktimat, ende t&euml; p&euml;rndjekura nga stigma.<\/p>\n<p>Bashkorganizator&euml; t&euml; konferenc&euml;s mbajt&euml;n fjal&euml;n e tyre, z. Marenglen Verli, rektor i Akademis&euml; s&euml; Studimeve Albanologjike, z. Agron Tufa, drejtor i Institutit p&euml;r Studimin e Krimeve dhe Pasojave t&euml; Komunizmit dhe z. Bilal Kola, drejtor i Institutit p&euml;r Integrimin e ish-t&euml; P&euml;rndjekurve Politik&euml;, duke paraqitur k&euml;ndv&euml;shtrimet p&euml;rkat&euml;se ndaj tem&euml;s, trajtimit t&euml; saj dhe nevoj&euml;s s&euml; shoq&euml;ris&euml; shqiptare p&euml;r njohje e studim t&euml; thelluar t&euml; s&euml; shkuar&euml;s.<\/p>\n<p>Konferenca u p&euml;rsh&euml;ndet nga znj. Elva Margariti, ministre e Kultur&euml;s dhe zv.ministri i Mbrojtjes, z. Petro Ko&ccedil;i.<\/p>\n<p>P&euml;rfaq&euml;sit&euml; diplomatike n&euml; Tiran&euml;, t&euml; pranishme n&euml; ceremoni, dhan&euml; mb&euml;shtetjen e tyre p&euml;r k&euml;t&euml; nism&euml;, duke paraqitur propozimet p&euml;rkat&euml;se sa i takon trajtimit t&euml; drejt&euml;sis&euml; tranzicionale n&euml; vend. Z. Bernd Borchardt, Prezenca e OSBE-s&euml;, z. Johann Sattler, ambasador i Republik&euml;s s&euml; Austris&euml;, z. Alberto Cutillo, ambasador i Republik&euml;s Italiane, z. Karol Bachura, ambasador i Republik&euml;s Polake dhe znj. Monika Bylaite, Delegacioni Europian n&euml; Shqip&euml;ri, paraqit&euml;n q&euml;ndrimet e tyre ndaj r&euml;nd&euml;sis&euml; s&euml; nj&euml; konference t&euml; till&euml; n&euml; Shqip&euml;rin&euml; postkomuniste.<\/p>\n<ol>\n<li>Borchardt e vuri theksin te mosp&euml;rs&euml;ritja e s&euml; shkuar&euml;s, z. Sattler ngriti z&euml;rin p&euml;r ruajtjen e vendeve p&euml;rkujtimore si burgu i Spa&ccedil;it, z. Alberto Cutillo solli p&euml;rvoj&euml;n e dhimbshme t&euml; k&euml;rkimit t&euml; t&euml; atit t&euml; Aldo Terruzit, Giuseppe Terruzi; z. Karol Bachura b&euml;ri thirrje p&euml;r ngritjen e nj&euml; memoriali n&euml; p&euml;rkujtim t&euml; rezistenc&euml;s dhe viktimave t&euml; komunizmit; znj. Monika Bylaite, p&euml;rmes fjal&euml;ve t&euml; at&euml; Zef Pllumit ftoi p&euml;r reflektim p&euml;rball&euml; krimeve t&euml; s&euml; shkuar&euml;s. P&euml;rfaq&euml;suesit diplomatik&euml; e mb&euml;shtet&euml;n nism&euml;n e trajtimit t&euml; t&euml; ashtuquajturve &ldquo;armiq&rdquo;, po ashtu vijim&euml;sin&euml; e konferenc&euml;s me profile t&euml; tjera.<\/li>\n<\/ol>\n<p>Prof. Asoc. Dr. Sonila Bo&ccedil;i prezantoi punimin e saj &ldquo;Disident&euml; pa disidenc&euml;: p&euml;rsiatje mbi ve&ccedil;orit&euml; e totalitarizmit n&euml; Shqip&euml;ri&rdquo;, i pari i nj&euml; dite t&euml; pasur, ku studiues shqiptar&euml; e t&euml; huaj, k&euml;rkues shkencor&euml;, historian&euml;, aktivist&euml; t&euml; t&euml; drejtave t&euml; njeriut dhe gazetar&euml; diskutuan tematik&euml;n e zgjeruar t&euml; armikut t&euml; popullit n&euml; Shqip&euml;ri.<\/p>\n<p>N&euml; vijim, n&euml; sesione paralele n&euml; Muzeun Historik Komb&euml;tar, &ldquo;armiku i popullit&rdquo; u trajtua nga &nbsp;pik&euml;pamja filozofike, historike, politike, shoq&euml;rore, kulturore&hellip; Diskutimi teorik mbi konceptet &ldquo;disidenc&euml;&rdquo;, &ldquo;disident&rdquo;, &ldquo;kund&euml;rshtar politik&rdquo; u pasua nga lufta e klasave, tipologjia e njeriut t&euml; ri gjat&euml; socializmit, sjellja e regjimit ndaj klerit katolik shqiptar, klerit ortodoks n&euml; Shqip&euml;ri, &ldquo;armiku i djesh&euml;m&rdquo;, &ldquo;kund&euml;rshtari i sot&euml;m&rdquo;; ngjashm&euml;rit&euml; dhe dallimet n&euml; vizatimin e &ldquo;armikut t&euml; popullit&rdquo;; imperializmi amerikan-armik i p&euml;rhersh&euml;m i regjimit komunist n&euml; Shqip&euml;ri; projektimi i &ldquo;armikut t&euml; popullit&rdquo; dhe ideologjia e tjet&euml;rsimit t&euml; individit; metamorfoza e &ldquo;armikut t&euml; klas&euml;s&rdquo; n&euml; radh&euml;t e Ushtris&euml; Popullore, nga &ldquo;oficeri i deklasuar&rdquo;, tek &ldquo;oficeri pu&ccedil;ist dhe oficeri poliagjent&rdquo; ; koncepti i &ldquo;armikut&rdquo; n&euml; aktet politike n&euml; fundin e vitit 1990 dhe fillimet e vitit 1991; imazhe, armiq dhe vese n&euml; shoq&euml;rin&euml; komuniste; tipologjia e &ldquo;armikut t&euml; popullit&rdquo; n&euml; art, n&euml; romanet e novelat me agjentur&euml; t&euml; realizmit socialist; kleri si &ldquo;armik i popullit&rdquo; n&euml; let&euml;rsin&euml; shqipe; p&euml;rjashtimi nga historia e let&euml;rsis&euml;, si d&euml;nim p&euml;r shkrimtar&euml;t &ldquo;armiq&rdquo;; fati i revistave kulturore &ldquo;reaksionare&rdquo; pas vendosjes s&euml; diktatur&euml;s; disidenca shqiptare midis mitit dhe realitetit; &ldquo;&ccedil;am&euml;t e pabes&euml;&rsquo; si kund&euml;rshtar&euml; politik&euml; t&euml; regjimit komunist e punime t&euml; tjera, me emra e profile konkrete &ldquo;armiqsh t&euml; popullit&rdquo;.<\/p>\n<p>N&euml; mbyllje, moderator&euml;t, bashk&euml; me studiuesit dhe t&euml; pranishmit e interesuar mblidhen p&euml;r konkluzionet e konferenc&euml;s, mbi tematik&euml;n e diskutuar.<\/p>\n<p>Puna p&euml;r konferenc&euml;n ka nisur prej muajsh dhe thirrjes p&euml;r t&euml; marr&euml; pjes&euml; i jan&euml; p&euml;rgjigjur me dhjet&euml;ra studiues shqiptar&euml; e t&euml; huaj. Komisioni i vler&euml;simit p&euml;rzgjodhi nj&euml; pjes&euml; t&euml; punimeve, duke i organizuar n&euml; panele t&euml; k&euml;rkimit shkencor dhe t&euml; kujtes&euml;s. Gjat&euml; k&euml;saj kohe, studiuesit kan&euml; pasur mund&euml;si t&euml; shfryt&euml;zojn&euml; inventar&euml;t, dosjet, statistikat dhe materialet e ndryshme arkivore t&euml; v&euml;na n&euml; dispozicion nga AIDSSH apo t&euml; tjer&euml; arkiva e, n&euml;p&euml;rmjet k&euml;rkimit e objektivitetit shkencor, t&euml; mund&euml;sojn&euml; nj&euml; panoram&euml; t&euml; zgjeruar t&euml; profileve t&euml; armiqve gjat&euml; diktatur&euml;s, n&euml; aspektin historik, juridik, politik, filozofik, social e kulturor.<\/p>\n<p>***<\/p>\n<p>Autoriteti e mb&euml;shtet pun&euml;n e vet dhe vijim&euml;sin&euml; e projekteve t&euml; nd&euml;rmarra n&euml; parimet e r&euml;nd&euml;sishme t&euml; kujtes&euml;s, q&euml; e v&euml;n&euml; memorien historike n&euml; themel t&euml; identitetit dhe trash&euml;gimis&euml; s&euml; individ&euml;ve e bashk&euml;sive, si paraqitja e k&euml;ndv&euml;shtrimeve t&euml; ndryshme; evitimi i shprehjeve deterministe: shmangia e p&euml;rgjith&euml;simeve; trajtimi i figurave historike si individ&euml;; sigurimi i nj&euml; baze gjenuine historike; p&euml;rdorimi i njohurive t&euml; nivelit akademik si burime, ku &ccedil;do p&euml;rmbajtje duhet t&euml; ballafaqohet e t&euml; diskutohet me akademik&euml; t&euml; njohur dhe certifikuar p&euml;r njohurit&euml; specifike e t&euml; duhura p&euml;r k&euml;t&euml; pun&euml;.<\/p>\n<p>Mb&euml;shtetur n&euml; k&euml;to parime, n&euml; k&euml;rkimin shkencor dhe p&euml;rballjen profesionale t&euml; fakteve, Autoriteti vijon t&euml; nd&euml;rmarr&euml; projekte ambicioze e komplekse, q&euml; kan&euml; n&euml; fokus rishqyrtimin e historis&euml;, rivler&euml;simin e saj, rehabilitimin e viktimave, rezistenc&euml;n n&euml; personalitete e komunitete dhe inkurajojn&euml; dialogun social, n&euml; em&euml;r t&euml; transparenc&euml;s dhe konsolidimit t&euml; demokracis&euml;.<\/p>\n<p>***<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p><strong><em>Fjala e hapjes e kryetares s&euml; AIDSSH-s&euml;, znj. Gentiana Sula, n&euml; Konferenc&euml;n shkencore &ldquo;Fytyra e &lsquo;armikut t&euml; popullit&rsquo; gjat&euml; diktatur&euml;s s&euml; proletariatit n&euml; Shqip&euml;ri (1944-1990)&rdquo;<\/em><\/strong><\/p>\n<p>T&euml; nderuar miq, bashk&euml;pun&euml;tor&euml;, p&euml;rfaq&euml;sues t&euml; trupit diplomatik dhe institucioneve publike, studiues, historian&euml;, gazetar&euml;, aktivist&euml; t&euml; shoq&euml;ris&euml; civile dhe t&euml; drejtave t&euml; njeriut,<\/p>\n<p>Kam k&euml;naq&euml;sin&euml; t&rsquo;ju uroj mir&euml;seardhjen n&euml; konferenc&euml;n nd&euml;rkomb&euml;tare shkencore &ldquo;Fytyra e &lsquo;armikut t&euml; popullit&rsquo; gjat&euml; diktatur&euml;s s&euml; proletariatit n&euml; Shqip&euml;ri (1944-1990)&rdquo;, e dyta q&euml; zhvillon AIDSSH n&euml; bashk&euml;punim me Institutin e Historis&euml; pran&euml; Akademis&euml; s&euml; Studimeve Albanologjike, Institutin p&euml;r Studimin e Krimeve dhe Pasojave t&euml; Komunizmit, Institutin p&euml;r Integrimin e ish-t&euml; P&euml;rndjekurve Politik&euml; dhe Muzeun Historik Komb&euml;tar.<\/p>\n<p>I fal&euml;nderoj t&euml; gjith&euml; p&euml;r p&euml;rkushtimin dhe vijim&euml;sin&euml; e projektit ton&euml; t&euml; par&euml;, konferenc&euml;s &ldquo;T&euml; mohuar nga regjimi&rdquo;, punimet e s&euml; cil&euml;s ju jan&euml; shp&euml;rndar&euml; n&euml; form&euml; elektronike, bashk&euml; me botime t&euml; tjera t&euml; AIDSSH-s&euml;, me fokus historin&euml; 1944-1991 dhe rishqyrtimin e saj.<\/p>\n<p>P&euml;r t&euml; mund&euml;suar paraqitjen e profileve t&euml; &ldquo;armiqve&rdquo;, Autoriteti ka deklasifikuar e digjitalizuar mbi 6000 flet&euml; dokumente, duke mund&euml;suar hedhjen drit&euml; n&euml; dosjet e Sigurimit t&euml; Shtetit dhe plot&euml;simin e profileve q&euml; do t&euml; trajtohen n&euml; konferenc&euml;, edhe me materialet e makineris&euml; s&euml; shtypjes.<\/p>\n<p>Objektivi i pun&euml;s s&euml; Sigurimit, i shprehur n&euml; platform&euml;n e vitit 1985 thot&euml;: &ldquo;Organet e pun&euml;ve t&euml; brendshme t&euml; Republik&euml;s Popullore Socialiste t&euml; Shqip&euml;ris&euml; jan&euml; nj&euml; arm&euml; e fuqishme e diktatur&euml;s s&euml; proletariatit, nj&euml; repart politik dhe ushtarak i saj q&euml; udh&euml;hiqen nga Partia e Pun&euml;s e Shqip&euml;ris&euml;, p&euml;r t&euml; zbuluar dhe shpartalluar veprimtarin&euml; armiq&euml;sore dhe keqb&euml;r&euml;se t&euml; armiqve t&euml; brendsh&euml;m dhe t&euml; jasht&euml;m, p&euml;r t&euml; mbrojtur fitoret e revolucionit e atdheun socialist, p&euml;r t&euml; garantuar triumfin e &ccedil;&euml;shtjes s&euml; komunizmit&rdquo;.<\/p>\n<p>&ldquo;U zun&euml; shqiptar&euml;t me shqiptar&euml;t e u hap luft&euml;&hellip;&rdquo;, thoshte nj&euml; &ldquo;armik&rdquo;, p&euml;r t&euml; shpjeguar se si pas Luft&euml;s s&euml; Dyt&euml; Bot&euml;rore, me vendosjen e regjimit komunist n&euml; vend, ai u p&euml;rcaktua si element armiq&euml;sor, me tipare dhe karakteristika t&euml; detajuara.<\/p>\n<p class=\"translation-block\">The <em>Enemy of the Party<\/em> was quickly rebranded as the <em>enemy of the people<\/em> and treated as such.<br><br><\/p>\n<p>N&euml; rregullore, &ldquo;armik&rdquo; konsiderohej ai q&euml; &euml;sht&euml; kund&euml;r interesave t&euml; klas&euml;s, t&euml; Partis&euml;, t&euml; atdheut e socializmit dhe q&euml; lufton e vepron kund&euml;r tyre.<\/p>\n<p>Ashley Semrick, nj&euml; blogere e mir&euml;njohur p&euml;r historin&euml; popullore, nj&euml;koh&euml;sisht m&euml;suese filloreje, e zb&euml;rthen me tri pyetje qasjen historike p&euml;r t&euml; p&euml;rdorur faktet:<\/p>\n<p>-Kush e ka treguar historin&euml;?<\/p>\n<p>-K&euml; ka l&euml;n&euml; pa p&euml;rmendur?<\/p>\n<p>-Pse e ka b&euml;r&euml;?<\/p>\n<p>N&euml; k&euml;t&euml; pik&euml; nisi puna e Autoritetit dhe partner&euml;ve, p&euml;r t&euml; ardhur sot n&euml; konferenc&euml;n e par&euml; t&euml; &ldquo;Fytyrave t&euml; &lsquo;armiqve t&euml; popullit&rdquo;.<\/p>\n<p>Q&euml; pas r&euml;nies s&euml; perdes s&euml; hekurt e n&euml; dit&euml;t e sotme, kur debati publik mbi t&euml; kaluar&euml;n &euml;sht&euml; i nxeht&euml; e me raste, me tone t&euml; larta, qasja e zakonshme ndaj sjelljeve t&euml; caktuara, krimeve, akteve t&euml; dhun&euml;s, keqtrajtimeve apo mb&euml;shtetjes s&euml; regjimit, &euml;sht&euml; relativizuar n&euml;p&euml;rmjet shprehjeve t&euml; njohura: &ldquo;ashtu ishte koha&rdquo;, &ldquo;ashtu thoshte ligji&rdquo;, &ldquo;&ccedil;do gj&euml; &euml;sht&euml; kryer n&euml; zbatim t&euml; ligjit&rdquo;, duke sjell&euml; p&euml;r pasoj&euml; q&euml;ndrime t&euml; ngurta, p&euml;rball&euml; nj&euml; shteti q&euml; paska qen&euml; i mir&euml;organizuar me ligje t&euml; drejta dhe ata q&euml; e kund&euml;rshtuan, ishin thjesht shkel&euml;s t&euml; ligjit. Nga ana tjet&euml;r, ata q&euml; e mb&euml;shtet&euml;n, konsoliduan, i dhan&euml; jet&euml; e pushtet instrumenteve drejtuese, kontrolluese, ishin thjesht njer&euml;z q&euml; b&euml;nin pun&euml;n, t&euml; rregulluar me ligj e procedura, dhe si t&euml; till&euml;, t&euml; &ccedil;liruar nga &ccedil;do p&euml;rgjegj&euml;si zyrtare, njer&euml;zore, personale, morale, p&euml;r &ccedil;do veprim t&euml; kryer n&euml; detyr&euml;, ose jo.<\/p>\n<p>P&euml;r rrjedhoj&euml;, mjafton t&euml; zbatoje ligjin, t&euml; b&euml;je kujdes me shprehjen e mendimeve dhe t&euml; ideve, t&euml; respektoje vij&euml;n ideologjike dhe mund t&euml; jetoje i qet&euml;, i vet&euml;censuruar dhe i kujdessh&euml;m.<\/p>\n<p>K&euml;tu nis sfida jon&euml; me t&euml; sotmen, q&euml; ka nevoj&euml; t&euml; rishqyrtoj&euml; t&euml; shkuar&euml;n, p&euml;r ne dhe t&euml; ardhmen e f&euml;mij&euml;ve tan&euml;.<\/p>\n<p>Krijimi dhe mbajtja gjall&euml; e miteve t&euml; atyre q&euml; ishin n&euml; an&euml;n e ligjit dhe atyre q&euml; ishin n&euml; an&euml;n tjet&euml;r vazhdon prej thuajse 30 vjet&euml;sh, si&ccedil; vazhdon stigma dhe ndjesia e fajit n&euml; shoq&euml;ri, e atyre q&euml; p&euml;r 45 vjet ishin pjes&euml; asaj ane t&euml; murit, pasardh&euml;s t&euml; armiqve, familjar&euml; t&euml; tyre dhe vijuan t&euml; jen&euml; &ldquo;armiq&rdquo; edhe p&euml;r 30 vitet e tranzicionit ton&euml; t&euml; st&euml;rzgjatur.<\/p>\n<p>Shum&euml; prej tyre, pa pasur mund&euml;si t&euml; ridimensionohen, t&euml; paragjykuar q&euml; nga prejardhja, prap&euml; matan&euml;, pavar&euml;sisht se muri u shemb, por shoq&euml;ria nuk pati mund&euml;si, vullnet, politika, t&euml; shembte muret e saj t&euml; larta e t&euml; q&euml;ndrueshme q&euml;, me sa duket, me kalimin e viteve krijojn&euml; nj&euml; kuad&euml;r t&euml; p&euml;r&ccedil;udnuar t&euml; Shqip&euml;ris&euml; s&euml; sotme n&euml; kap&euml;rcyell.<\/p>\n<p class=\"translation-block\"><em>\u201cWill the tyrant be forgiven for this unprecedented disfigurement he inflicted on his nation?\u201d<\/em>, expressed a survivor in testimonies collected by the Authority for one of the memory projects.<br><br><\/p>\n<p>M&euml; 30 shtator t&euml; vitit 1991, me ligjin 7514 &ldquo;P&euml;r pafaj&euml;sin&euml;, amnistin&euml; dhe rehabilitimin e ish-t&euml; d&euml;nuarve dhe t&euml; p&euml;rndjekurve politik&euml;&rdquo;, (i ndryshuar), Kuvendi Popullor, duke p&euml;rdorur kompetencat e tij, u dha pafaj&euml;sin&euml; ish-t&euml; burgosurve dhe t&euml; p&euml;rndjekurve politik&euml;, dhe e konsideroi n&euml; nderin e vet q&euml;, si p&euml;rfaq&euml;suesi m&euml; i lart&euml; i popullit, n&euml; em&euml;r t&euml; shtetit juridik, t&rsquo;u k&euml;rkoj&euml; falje k&euml;tyre njer&euml;zve p&euml;r d&euml;nimet politike dhe vuajtjet q&euml; p&euml;suan n&euml; t&euml; kaluar&euml;n.<\/p>\n<p>Me an&euml; t&euml; k&euml;tij ligji u amnistuan ish-t&euml; d&euml;nuarit politik&euml; t&euml; d&euml;nuar, nga veprat penale t&euml; nd&euml;shkuara:<\/p>\n<p>-nga gjykatat ushtarake n&euml; baz&euml; t&euml; ligjit nr.21, dat&euml; 15.12.1944 &ldquo;Mbi sabotator&euml;t e Luft&euml;s Nacional&ccedil;lirimtare&rdquo;,<\/p>\n<p>-ligjit nr.41, dat&euml; 14.1.1945 &ldquo;Mbi organizimin e funksionimin e gjykatave ushtarake&rdquo;,<\/p>\n<p>-ligjit nr.372, dat&euml; 12.12.1946 &ldquo;Mbi fajet penale kund&euml;r popullit e shtetit&rdquo;,<\/p>\n<p>-t&euml; neneve 5 e 6 t&euml; ligjit nr.373, dat&euml; 12.12.1946 &ldquo;Mbi ndjekjen e tregtis&euml; s&euml; ndaluar, t&euml; spekulimit dhe t&euml; sabotimit ekonomik&rdquo;,<\/p>\n<p>-t&euml; d&euml;nuarit sipas t&euml; gjith&euml; neneve t&euml; kapitullit &ldquo;Krime kund&euml;r shtetit&rdquo;<\/p>\n<p>-dhe p&euml;r moskall&euml;zim e p&euml;rkrahje t&euml; k&euml;tyre krimeve, sipas Kodit Penal t&euml; viteve 1952 e 1977.<\/p>\n<p>U p&euml;rfshin&euml; n&euml; k&euml;t&euml; ligj t&euml; vdekurit n&euml; hetuesi, t&euml; pushkatuarit pa gjyqe, t&euml; vrar&euml;t n&euml; p&euml;rpjekje me forcat e diktatur&euml;s dhe n&euml; kufi p&euml;r arsye politike, ata q&euml; u akuzuan p&euml;r krime politike dhe u mbyll&euml;n n&euml; institucione psikiatrike p&euml;r mjekim t&euml; detyruesh&euml;m, si dhe ata q&euml; u d&euml;nuan p&euml;r shpifje dhe fyerje kund&euml;r organeve m&euml; t&euml; larta t&euml; shtetit dhe Partis&euml;, p&euml;r shkelje t&euml; dekretit nr.7459, dat&euml; 22.1.1991 &ldquo;P&euml;r respektimin dhe mbrojtjen e monumenteve q&euml; lidhen me historin&euml; komb&euml;tare dhe t&euml; simboleve shtet&euml;rore&rdquo; dhe p&euml;r shkelje t&euml; dekretit nr.7408, dat&euml; 31.7.1990 &ldquo;P&euml;r mbledhjet, grumbullimet dhe manifestimet e shtetasve n&euml; vendet publike&rdquo; deri m&euml; 22 mars 1992.<\/p>\n<p>Nenet e tjera t&euml; ligjit t&euml; amnistis&euml; trajtojn&euml; t&euml; gjith&euml; t&euml; arratisurit nga Shqip&euml;ria p&euml;r arsye apo bindje politike, si dhe ushtarak&euml;t e arratisur apo larguar nga vendi apo sh&euml;rbimi ushtarak.<\/p>\n<p>Ligji u dha disa t&euml; drejta ish-t&euml; d&euml;nuarve politik&euml; q&euml; t&euml; rifillonin jet&euml;n: t&euml; riktheheshin t&euml; vendbanimet e tyre, t&rsquo;ju ktheheshin medaljet apo dekoratat, vitet kur ishin t&euml; burgosur apo internuar, d&euml;buar, etj, iu quheshin si dit&euml; pune dhe p&euml;rfitonin shtes&euml; n&euml; pension, bursa shkollore p&euml;r f&euml;mij&euml;t e tyre, d&euml;mshp&euml;rblime t&euml; ndryshme p&euml;r periudh&euml;n e vuajtjes s&euml; d&euml;nimit, etj.<\/p>\n<p class=\"translation-block\">The <em>Law of Innocence<\/em> was the first step towards redimensioning enemies, an insufficient law that did not address the activities of the persecutors and did not allow innocent victims to be cleansed of the mud, stigma, or myth of being an enemy, because at a certain stage in history, they themselves, their parents, or their family members would have made a choice, which has only been interpreted in one way, even today, 30 years after the fall of the dictatorship.<br><br><\/p>\n<p>Ky etiketim e mban gjall&euml; frustrimin e viktim&euml;s dhe i v&euml; barriera serioze dialogut publik mbi t&euml; shkuar&euml;n.<\/p>\n<p>Konferenca e sotme hedh hapin e par&euml; p&euml;r zhb&euml;rjen e k&euml;tyre mureve.<\/p>\n<p>I vler&euml;suar edhe me titullin &ldquo;Hero i Popullit&rdquo;, Sigurimi i Shtetit ishte arma e r&euml;nd&euml;sishme e shtetit t&euml; diktatur&euml;s s&euml; proletariatit n&euml; RPSSH p&euml;r zbulimin dhe likuidimin e veprimtaris&euml; armiq&euml;sore ndaj pushtetit popullor dhe rendit socialist, p&euml;r mbrojtjen dhe konsolidimin e vazhduesh&euml;m t&euml; tyre; organ i diktatur&euml;s s&euml; proletariatit, i ngarkuar p&euml;r t&euml; mbrojtur rendin socialist dhe shtetin nga veprimtaria e armiqve t&euml; brendsh&euml;m e t&euml; jasht&euml;m dhe keqb&euml;r&euml;sve t&euml; tjer&euml;. &ldquo;Krahas detyrave p&euml;r zbulimin, goditjen n&euml; koh&euml;, n&euml; thell&euml;si dhe n&euml; m&euml;nyr&euml; t&euml; gjithanshme t&euml; &ccedil;do lloj veprimtarie armiq&euml;sore e keqb&euml;r&euml;se, organet e pun&euml;ve t&euml; brendshme duhet t&euml; b&euml;jn&euml; nj&euml; pun&euml; t&euml; madhe edhe p&euml;r parandalimin e krimeve p&euml;r shp&euml;timin e njer&euml;zve q&euml; kan&euml; hyr&euml; n&euml; rrug&euml; t&euml; gabuar e kan&euml; r&euml;n&euml; viktima t&euml; veprimtaris&euml; armiq&euml;sore e keqb&euml;r&euml;se, duke gjetur e p&euml;rdorur p&euml;r k&euml;t&euml; q&euml;llim, forma e metoda t&euml; ndryshme pune&rdquo;, specifikohej n&euml; platform&euml;n e Sigurimit.<\/p>\n<p>Kjo e b&euml;n m&euml;se t&euml; qart&euml; paragjykimin konkret ndaj disa kategorive shoq&euml;rore, t&euml; paracaktuara si armike t&euml; Partis&euml;-shtet.<\/p>\n<p class=\"translation-block\">As stated above, the protection of the Party-state from the overthrown classes was defined in the introduction of the Security regulation, which is considered the<strong><em>powerful weapon of the Party.<br><br><\/em><\/strong><\/p>\n<p class=\"translation-block\">If we take a look at some profiles of \u201cenemies of the people\u201d, they are collaborators, anti-communists, representatives of the wealthy classes, clergy. After the first years, the power machinery began to eat its own, as Father Pjet\u00ebr Meshkalla prophetically expressed: \u201cYou can punish me as much as you want, but I will still be free. While you, after you are done with us, have your own people to eat.\u201d <br><br><\/em><\/p>\n<p>Profilet e m&euml;pasme t&euml; armiqve u pasuruan me kalimin e viteve, me armiqt&euml; e Partis&euml; q&euml; u gjend&euml;n n&euml; radh&euml;t e saj, me grupe sabotator&euml;sh, me nisma dekadente dhe &ldquo;armiqt&euml;&rdquo; shtuan radh&euml;t n&euml; an&euml;n tjet&euml;r t&euml; murit.<\/p>\n<p>Armiqt&euml; jan&euml; intelektual&euml;t e lir&euml;, t&euml; shkolluarit jasht&euml; vendit, proper&euml;ndimor&euml;t, t&euml; huajt, p&euml;rfaq&euml;suesit e fes&euml;, q&euml; nga Musine Kokalari, Sabiha Kasimati dhe intelektual&euml;t e pushkatuar pa gjyq nat&euml;n e 26 shkurtit 1951, Sejfulla Mal&euml;shova, Hysni Lepenica, At&euml; Anton Harapi me shok&euml;, At&euml; Gjergj Suli, Hafiz Ali Kraja (Tari), Baba Hajro Abazi, &ldquo;sabotator&euml;t&rdquo; e k&euml;net&euml;s s&euml; Maliqit, t&euml; huajt, si polaku Stanislav Zuber apo italiani Giuseppe Terruzi, i ashtuquajturi &ldquo;grupi i deputet&euml;ve&rdquo;, i dal&euml; nga zgjedhjet e para t&euml; Frontit n&euml; 1945; p&euml;r t&euml; ardhur m&euml; pas te Bedri Spahiu e Tuk Jakova e m&euml; von&euml;, poet&euml;t Genc Leka, Vilson Blloshmi e Havzi Nela.<\/p>\n<p>Sa shum&euml; armiq ka mbajtur n&euml; gjirin e vet Shqip&euml;ria komuniste e postkomuniste, duke ricikluar far&euml;n e armiq&euml;sis&euml; n&euml; brezat e rinj dhe krijuar kategorit&euml; e reja t&euml; f&euml;mij&euml;ve t&euml; armiqve e pasardh&euml;sve t&euml; tyre, p&euml;rball&euml; pasardh&euml;sve t&euml; njer&euml;zve q&euml; ishin n&euml; rregull me ligjin.<\/p>\n<p>Because that was the time.<\/p>\n<p>&ldquo;Koh&euml;n e b&euml;jn&euml; njer&euml;zit&rdquo;, &euml;sht&euml; p&euml;rgjigjur qart&euml; Uran Kostreci, ish-i d&euml;nuar i burgut t&euml; Burrelit.<\/p>\n<p>Duke v&euml;n&euml; n&euml; jet&euml; misionin e vet p&euml;r rishqyrtimin e historis&euml; p&euml;rmes fakteve t&euml; pakund&euml;rshtueshme dhe t&euml; v&euml;rtetave t&euml; qen&euml;sishme, Autoriteti hedh themelin e nj&euml; cikli konferencash mbi &ldquo;fytyrat e armiqve&rdquo;, q&euml; synojn&euml; t&euml; trajtojn&euml; n&euml; m&euml;nyr&euml; t&euml; plot&euml; profilet e atyre q&euml; u quajt&euml;n &ldquo;armiq t&euml; klas&euml;s&rdquo; e si t&euml; till&euml; vazhdojn&euml; t&euml; njihen edhe sot.<\/p>\n<p>Krijimi i urave t&euml; komunikimit me fakte, trajtim serioz t&euml; t&euml; dh&euml;nave, dokumenteve e d&euml;shmive, p&euml;rmes tryezave t&euml; tilla, ku b&euml;hen pjes&euml; studiues e historian&euml;, aktivist&euml; e gazetar&euml;, shqiptar&euml; e t&euml; huaj, e ndihmon dialogun social p&euml;r t&euml; shkuar&euml;n dhe i jep hap&euml;sir&euml; viktim&euml;s, duke b&euml;r&euml; q&euml; t&euml; d&euml;gjohet z&euml;ri i saj.<\/p>\n<p class=\"translation-block\">In closing my speech, I want to quote again that Pjet\u00ebr Meshkalla, who said: <em>\u201cTo cross the water, large and small stones are thrown, the first, the second, the third\u2026 they disappear, sink, are never seen again\u2026. throw and throw, at the end some start to emerge here and there; they slip, others are thrown again\u2026until the crossing is made, for better or worse, but it is made. The time will come when it will be done better. We are the stones, large and small, thrown at the beginning, which disappear and are never seen again, but are in the first foundation\u2026 This is the goal of the foundation: To disappear and never be seen again! From the first we expected a free Albania! Our grandchildren expect from us a happy Albania!\u201d<\/em><\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Tiran&euml;, 17 maj 2019&nbsp;&ndash; Autoriteti p&euml;r Informimin mbi Dokumentet e ish-Sigurimit t&euml; Shtetit, n&euml; bashk&euml;punim me Institutin e Historis&euml; pran&euml; Akademis&euml; s&euml; Studimeve Albanologjike, Institutin p&euml;r Studimin e Krimeve dhe Pasojave t&euml; Komunizmit dhe Institutin p&euml;r Integrimin e ish-t&euml; P&euml;rndjekurve Politik&euml; organizon konferenc&euml;n nd&euml;rkomb&euml;tare shkencore me tem&euml;: &ldquo;Fytyra e &ldquo;Armikut t&euml; Popullit&rdquo; gjat&euml; diktatur&euml;s s&euml; [&hellip;]<\/p>","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"footnotes":""},"categories":[7],"tags":[],"class_list":["post-3650","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-lajm-kryesor"],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/aidssh.al\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3650","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/aidssh.al\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/aidssh.al\/en\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/aidssh.al\/en\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/aidssh.al\/en\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=3650"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/aidssh.al\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3650\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/aidssh.al\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=3650"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/aidssh.al\/en\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=3650"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/aidssh.al\/en\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=3650"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}