{"id":3755,"date":"2023-09-25T08:12:19","date_gmt":"2023-09-25T06:12:19","guid":{"rendered":"https:\/\/aidssh.instant.al\/autoriteti-propozon-disa-ndryshime-ne-ligjin-per-demshperblimin-e-ish-te-denuarve-politike-te-regjimit-komunist\/"},"modified":"2023-09-25T08:12:19","modified_gmt":"2023-09-25T06:12:19","slug":"autoriteti-propozon-disa-ndryshime-ne-ligjin-per-demshperblimin-e-ish-te-denuarve-politike-te-regjimit-komunist","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/aidssh.al\/en\/autoriteti-propozon-disa-ndryshime-ne-ligjin-per-demshperblimin-e-ish-te-denuarve-politike-te-regjimit-komunist\/","title":{"rendered":"Autoriteti propozon disa ndryshime n\u00eb ligjin p\u00ebr d\u00ebmshp\u00ebrblimin e ish-t\u00eb d\u00ebnuarve politik\u00eb t\u00eb regjimit komunist"},"content":{"rendered":"

Autoriteti propozon disa ndryshime në ligjin për dëmshpërblimin e ish-të dënuarve politikë të regjimit komunist<\/span><\/strong><\/p>\n

–<\/span><\/em> <\/span><\/strong>Ndryshimet prekin të internuarit në kampe me tela me gjemba; të lindurit dhe të miturit nën 15 vjeç në internim; rritjen e masës së dëmshpërblimit, me 25 vite burgim, për familjarët e të ekzekutuarve; vendosjen e pagesës fikse për të dënuarit me punë të detyruar si dhe zgjatje të afatit për subjektet përfituese.<\/span><\/em><\/p>\n

 <\/span><\/em><\/strong><\/p>\n

AIDSSH në kuadër të bashkëpunimit me Ministrinë e Drejtësisë, vlerëson <\/span>pozitivisht nismën për disa ndryshime në ligjin <\/span>“Për dëmshpërblimin e ish-të dënuarve politikë të regjimit komunist”, <\/span><\/em>si dhe shpreh <\/span>dakordësinë për  <\/span>përfshirjen e Autoritetit në institucionet e parashikuara për zbatimin e këtij ligji.<\/span><\/p>\n

Nisur nga problematikat dhe përvojat e punës, artikulimet nga Shoqata së ish-të Përndjekurve Politikë dhe grupet e interesit, si dhe pas analizës së legjislacionit mbi dëmshpërblimet në tërësi, AIDSSh konsideron të nevojshëm shtimin dhe ndryshimin e dispozitave të tjera, përtej atyre që janë parashikuar deri më tani në këtë projekt-ligj, konkretisht në:<\/span><\/p>\n

a)Adresimin e përshtatshëm ligjor të situatës së personave që vuajtën në kampe të internimit me tela me gjemba me qëllim vërtetimin e periudhës së internimit si dhe masën e dëmshpërblimit<\/strong>.<\/span><\/p>\n

Dëmshpërblimi i kësaj kategorie të internuarish deri më tani ka qenë i pamundur për shkak të vështirësisë për të provuar internimin si dhe periudhën e vuajtjes në kampe. <\/span><\/p>\n

Ky adresim përfshin verifikimin e nevojshëm administrativ edhe përmes dokumenteve alternativë të para 1991 të tilla si komunikata ditore të policisë, tabela, radiograme, dosje të hetuesisë, dosje formulare, dëshmi të të mbijetuarve, të dhënat e administruara dhe vendimet (dokument pas vitit 1991) e komisioneve të mëparshme, si për shembull, ai i njohur si Komisioni Tri-Palësh. <\/span><\/p>\n

Këto dokumente  <\/span>mund të merren në konsideratë për qëllime të vërtetimit të periudhës së internimit si dhe masën e dëmshpërblimit.<\/span><\/p>\n

Për rastet e pamundësisë së evidentimit të numrit të saktë të ditëve të kaluara në internim në kampe me tela me gjemba, propozojmë parashikimin e një mase dëmshpërblimi fikse të përcaktuar në ligj në vend se me 1000 lekë për ditë siç është parashikimi aktual.<\/strong><\/span><\/p>\n

Ndryshimi duhet të përcaktojë edhe rolin e AIDSSH në këtë proces, sidomos bashkëpunimin e ngushtë me Ministrinë e Drejtësie edhe përmes ngritjes së grupeve të punës apo task force të përbashkëta për verifikime posaçërisht të internimeve në kampe me tela me gjemba me vështirësi dokumentimi jo për faj të personave të internuar dhe verifikime të rasteve të të lindurve apo të miturve në internim.<\/span><\/p>\n

b)Adresimin e përshtatshëm ligjor të situatës së personave që lindën në internim apo ishin të mitur, nën moshën 15 vjeç<\/strong>, në kushte të internimit, me qëllim mundësinë e verifikimit administrativ, vërtetimit të internimit, përcaktimit të rolit të AIDSSh në këtë proces, si dhe përfitimit të një dëmshpërblimi qoftë edhe simbolik. Përfshirja  <\/span>e këtij propozimi në ndryshimet e ligjit çon në rrëzimin e kufizimit moshor për përfitim nga të miturit që vuajtën në kampet e internimit me tela me gjemba. <\/span><\/p>\n

AIDSSH ka konstatuar vështirësinë e dokumentimit dhe pengesa për dëmshpërblime të personave që kanë lindur në internim ose kanë qenë të mitur në kohën e internimit pasi aktet administrative apo dokumente zyrtarë të kërkuar nga kuadri ligjor në fuqi kanë qenë për prindërit ndërsa për të lindurit a të miturit në internim, nuk ka akte individuale të kësaj natyre. Ndërkaq <\/span>Udhëzimi nr. 2, date 4.1.1992 në pikën 10 të tij parashikon se koha e internimit dhe e dëbimit për motive politike, nuk njihet si vjetërsi pune përpara moshës 15 vjeç.<\/span><\/p>\n

Për raste pamundësie të llogaritjes së kohës së saktë të kaluar në internim, sugjerohet edhe për këtë kategori alokimi i një shume fikse dëmshpërblyese.<\/span><\/p>\n

c)Prioritizimin, për efekt pagese, të rrethit të familjarëve për viktimat e vrara apo të ekzekutuara gjatë komunizmit, <\/strong>harmonizimin e përkufizimit, në nenin 8, të “rrethit të familjarëve<\/em>” dhe rrethit të trashëgimtarëve me Kodin Civil, për qëllime të përfitimit sipas nenit 7 të ligjit, si dhe barazimin e masës së dëmshpërblimit sipas nenit 7 jo me 8 vite burgim por me 25 vite burgim.<\/em><\/strong><\/span><\/p>\n

d) Zgjatja e afatit, deri më 31 dhjetor të vitit 2025, për të gjithë subjektet përfituese. <\/strong>Një afat më i gjatë do ishte i nevojshëm edhe për të krijuar mundësi dhe hapësira të verifikimit të përshtatshëm për kategoritë e lartpërmendura, nëse situata e tyre adresohet sipas këtyre sugjerimeve.<\/span><\/p>\n

e)Përshpejtimin e procesit për dëmshpërblimet e mbetura<\/strong>. Për përfitues të cilët për shkak moshe a gjendjeje shëndetësore (si kur përfituesi është vetë ish-i përndjekuri përfitues, ashtu edhe për familjarë të viktimave të vrara apo të ekzekutuara), përfitimi i plotë i masës së dëmshpërblimit duket të ketë probabilitet të ulët, konsiderimin e mundësisë së pagesës së shumës së mbetur në një këst total të vetëm e jo me këste të copëzuara, në një kohë sa më të afërt.<\/span><\/p>\n

f)Për të gjithë ish-të përndjekurit<\/strong> të cilët, në kushtet e vuajtjes së dënimit, kanë kryer edhe punë të detyruar (si për shembull në miniera) të konsiderohet mundësia e një pagese fikse mujore si shpërblim për punën e detyruar,<\/strong> e cila nuk prek përfitimet e tjera të deritanishme. <\/span><\/p>\n

Autoriteti në punën e tij, mes të tjerash, është edhe platformë shërbimesh me të dhëna arkivore për kërkesat për qëllime rehabilitimi dhe dëmshpërblimi si dhe për pajisjen me vërtetim për periudhën e internimit apo burgimit. <\/span><\/p>\n

Që prej vitit 2017 e deri me sot, Autoriteti ka trajtuar 1220 kërkesa të kësaj natyre ku një në tre ka rezultuar pa të dhëna arkivore. Këto kërkesa me miratimin e ndryshimeve të propozuara nga AIDSSh do të gjenin rrugën e zgjidhjes në procesin e dëmshpërblimit dhe rehabilitimit.<\/span><\/p>\n

AIDSSH vijon punën në drejtim të zbatimit të detyrave të ngarkuara me ligj nga Kuvendi, si dhe inkurajon dhe fton në bashkëpunim institucionet përgjegjëse për të gjetur zgjidhje efikase në zbatim të ligjeve për dëmshpërblimin dhe rehabilitimin e ish- të përndjekurve politike, pasi ve re me keqardhje që disa prej tyre ende nuk po gjejnë zbatim, dhe kjo jo për faj të viktimave.<\/span><\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Autoriteti propozon disa ndryshime në ligjin për dëmshpërblimin e ish-të dënuarve politikë të regjimit komunist – Ndryshimet prekin të internuarit në kampe me tela me gjemba; të lindurit dhe të miturit nën 15 vjeç në internim; rritjen e masës së dëmshpërblimit, me 25 vite burgim, për familjarët e të ekzekutuarve; vendosjen e pagesës fikse për […]<\/p>","protected":false},"author":1,"featured_media":3756,"comment_status":"","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"footnotes":""},"categories":[7],"tags":[],"class_list":["post-3755","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-lajm-kryesor"],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/aidssh.al\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3755","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/aidssh.al\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/aidssh.al\/en\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/aidssh.al\/en\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/aidssh.al\/en\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=3755"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/aidssh.al\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3755\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/aidssh.al\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media\/3756"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/aidssh.al\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=3755"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/aidssh.al\/en\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=3755"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/aidssh.al\/en\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=3755"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}