Intervista e plotë e Dr. Gentiana Sula, Kryetare e Autoritetit të Informimit mbi Dosjet e ish-Sigurimit të Shtetit në televizionin e News 24
Fatmira Nikolli (News24): Nëntë vite më parë, shteti shqiptar themeloi Autoritetin e Informimit mbi Dosjet e ish-Sigurimit të Shtetit. Synimi parësor ishte që, përmes leximit, studimit dhe hapjes së dosjeve, qytetarët shqiptarë — sidomos ata që kanë qenë objekt ose subjekt i dosjeve — të mësonin jo vetëm historinë e tyre, por që edhe ne të gjithë të mësonim historinë e Shqipërisë.
Në këto vite, përveç ekspozitave, aktiviteteve dhe punës për informimin e atyre njerëzve që janë survejuar nga ish-Sigurimi i Shtetit, një punë e madhe është bërë edhe për kërkimin e eshtrave të të zhdukurve në diktaturë — një pjesë e madhe e të cilëve janë zhdukur, vdekur ose ekzekutuar në vende të ndryshme gjatë jetëgjatësisë së sistemit komunist në Shqipëri. Por trupat e tyre nuk iu janë dorëzuar familjeve.
Ka pasur kërkime të gjata dhe është bërë një punë e madhe pikërisht për të mundësuar që eshtrat e tyre të kërkohen ligjërisht. Bashkë me kryetaren e Autoritetit të Dosjeve, zonjën Gentiana Sula, do të flasim pikërisht për të zhdukurit në Shqipëri dhe punën që është bërë për gjetjen e tyre.
E zonja Sula, çfarë ka bërë Autoriteti në këto 9 vite punë intensive për gjetjen e këtyre njerëzve të pafat, të vrarë nga shteti?
Gentiana Sula (AIDSSH): Ju falënderoj që vazhdoni interesin në këtë temë, që duket sikur i përket të shkuarës — por sidomos çështja e të zhdukurve është edhe çështje e së tashmes.
Lutem të theksoj se ka 9 vjet që Autoriteti është krijuar dhe një ndër arritjet kryesore — që mendoj se i ka dhënë vlerë çdo pune që bëjmë — është grumbullimi i arkivës. Ka qenë një sfidë jo e vogël, me karakter administrativ dhe menaxherial, sepse bëhet fjalë për një pjesë të madhe të arkivës që ka qenë sekrete: të shkëpusje dokumentet nga Shërbimi Informativ Shtetëror ose Ministria e Punëve të Brendshme dhe të krijoje këtë strukturë — natyrisht ishte një sfidë e madhe.
Këto materiale janë mbledhur në mënyrë sekrete, pa dijen e personit dhe me qëllimin për t’i bërë keq. Për të gjitha këto arsye, ato kanë implikime të forta etike e morale — kur jetojnë njerëzit dhe kur nuk jetojnë, sepse edhe vetë viktimat dhe ata nuk duan të përfliten. Nuk është kollaj të thuash “hapini, nxirrini” — por ligji ka bërë një gjë të mirë dhe ne mendoj se e kemi zbatuar në të gjitha rastet: ai nuk mbron privatësinë e zyrtarëve dhe bashkëpunëtorëve të fshehtë.
Mijëra qytetarë që janë shërbyer nga Sigurimi i Shtetit — çdo qytetar ka marrë dosjen e tij pa u fshirë emri i zyrtarit, hetuesit, prokurorit, gjykatësit, operativit apo bashkëpunëtorit. A jemi gjithmonë të suksesshëm në zbardhjen e bashkëpunëtorëve? Jo gjithmonë. Ka shumë arsye, por përpjekja bëhet e plotë. Protokollet janë të shpallura, dihet se si bëhet kërkimi.
“Një ndër gjërat e rëndësishme me të cilën njerëzit kanë ardhur që në fillim ka qenë pikërisht qetësimi lidhur me fatin e të zhdukurve. I zhdukuri s’ka gojë — nuk është prezent, ka ikur në mënyrë të dhunshme, pa dijen e familjes, pa u informuar familja — pikërisht për terror, pikërisht për ta shtypur familjen. Kështu që familjet kanë dalë të parat dhe na kanë sjellë informacione shumë të vlefshme.”
Ka qenë një betejë e jona me veten: deri ku shkon institucioni, çfarë duhet të bëjë, deri ku shkon një arkiv si i yni, sa mund t’i ndihmojmë familjeve. Dhe kemi bërë hapat tanë për të krijuar një kuadër ligjor më fleksibël — për t’i dhënë institucionit më shumë hapësira dhe për ta verifikuar atë informacion që familjet sillnin, përmes hetimit administrativ, duke shkuar përtej arkivës sonë.
Bënim kërkime për familjet. Kuvendi, në vitin 2022, na dha disa kompetenca shtesë — për shembull, të bënim hetime administrative, të lidheshim me institucionet vendore për të referuar vendvarrimet e dyshuara dhe për t’i ruajtur ato, për të detyruar institucionet, përmes marrëveshjeve, të mbronin dhe vinin në lëvizje gjithë strukturat e drejtësisë — si policia shkencore dhe mjekësia ligjore — që të bënin punën e tyre, në rastet kur ndodhte gërmimi.
Fatmira Nikolli (News24) : Ju së fundmi keni pasur një projekt bashkëpunimi me Komisionin Ndërkombëtar për Gjetjen e të Zhdukurve (ICMP) — një strukturë ndërkombëtare që kërkon e gjen viktima edhe të masakrave të mëdha. Në rastin e Shqipërisë, do duhej të ishte shumë më e lehtë për të gjetur të zhdukurit, sepse një pjesë e tyre gjenden rreth burgjeve ku kanë vuajtur dënimin të dënuarit politikë. Çfarë keni mundur të realizoni përmes punës me ICMP?
Janë 17 vendvarrime të dyshuara dhe 6 ku ka pasur konfirmime — themi, të mbetjeve mortore. Si ka qenë puna me ICMP dhe cilat janë rezultatet e saj?
Gentiana Sula: Siç e thatë, ICMP është institucion ndërkombëtar i krijuar me rastin e luftës në ish-Jugosllavi. Është një arritje e madhe që ICMP ka shprehur interes të punojë me Shqipërinë — ata kanë bërë, që në vitin 2018, një marrëveshje me qeverinë shqiptare.
Mendoj që gjithë përpjekja e shumë dekadave — e familjeve dhe e institucioneve të kohërave të ndryshme — përmes angazhimit të ICMP merr kuptim, vërtetësi dhe efikasitet. Imagjinoni një familje që ka gërmuar diku ku gjenden mbetje mortore: si e vërteton se janë të familjarit të saj? Ka shumë element pasaktësie. Ose imagjinoni — kemi raste familjarësh që kanë gërmuar në vende të ndryshme ku u është thënë, me shpenzimet e veta, dhe janë vënë edhe në konflikt me ligjin.
Kjo ka qenë tabloja e përpjekjeve të familjeve në vitet e para — ku vendet kanë qenë pak a shumë të qarta dhe ka pasur dëshmitarë okularë gjallë., në vitet ’90 ka ndodhur mjaft gërmime të iniciuara nga familjarët.
Projekti që u përfundua dje — dhe që bëmë edhe lansimin e tij — kishte të bënte pikërisht me ndihmën që do t’i jepej Autoritetit. Siç dihet, ne kemi mandat ruajtjen e vendvarrimit, përmes bashkëpunimit me pushtetin vendor. Ne bëmë hetimet tona me karakter arkivor deri më parë — por, sa i përket vendit fizik, përveçse të shqyrtonim rrëfimet e personave të ndryshëm dhe t’i rendisnim këto dëshmi, mbetje dyshimi: a është apo s’është vërtet dikush atje nën tokë?
ICMP na solli ekspertizën e vet — këqyrjen e antropologëve, arkeologëve dhe metodave jo-invazive: skanerë dhe radarë të avancuar, të cilët na tregojnë me mundësi shumë më të madhe nëse vërtet vendi është i tillë. Siç e thatë, janë 17 vende që ne po hetojmë — hetimi ynë është i gjerë, sepse lidhet me qartësimin e fatit, me figurën historike, me kontekstin historik. Çdo emër është futur në bazën tonë të të dhënave dhe po bëjmë këtë punë.
Por sa i përket vendit fizik, tani, në 5 nga 6 vendeve, hetimi konfirmon se këtu mund të ketë mbetje mortore. Kjo sjell prova shtesë me karakter shkencor, të cilat shpresojmë të jenë të pakundërshtueshme dhe të kenë vlerë ligjore, për institucionet e tjera që të avancojnë punën deri te leja e gërmimit.
Shpresojmë që ky të jetë hapi tjetër. Çfarë ka ndodhur deri më parë është se institucioni ka qenë aktiv — çdo të dhënë që na ka ardhur ua kemi përcjellë policive vendore dhe prokurorive vendore, por ato e kanë gjetur materialin të paplotë, sidomos nga ana ligjore. Tashmë po u japim prova edhe më të forta. Shpresojmë shumë që përmes këtyre të avancohet drejt lejeve të gërmimit.
Fatmira Nikolli (News24): Ju, në fakt, keni kërkuar prokurorisë të vërë në punë këto prova. Tani, me prova të reja, si do të vazhdohet?
Gentiana Sula: Do t’i çojmë tek 5 prokurori vendore — mbetet për t’u parë si do t’i analizojë secila. Do t’i raportojmë dhe Ministrisë së Brendshme. Do vijojmë t’i flasim publikut dhe ta ndërgjegjësojmë për procesin.
Do mbetet për t’u parë si do të ecë, por në praktikën ndërkombëtare — dhe kjo na vjen përmes ICMP — gjithmonë është prokuroria që verifikon provat dhe vë në lëvizje institucionet për të bërë gërmimet, për të avancuar me identifikimin, rekuperimin dhe dorëzimin familjes — me aspektin ligjor — të mbetjeve mortore të paidentifikuara.
Imagjinoni tek Varrezat e Rrmajit në Shkodër — besoj keni qenë atje — ne kemi rreth 13 persona qe kerkohen aktivisht nga familjet. Por gjetjet, përmes hetimit administrativ dhe hetimit jo-invaziv të ICMP, tregojnë se ka shumë më shumë se aq. Cfare prentendimesh ka aty? Pronari i tokës kërkon ta zhvillojë zonën. Vetë shërbimet funerale të qytetit dhe varrezat monumentale tentojnë të zgjerohen, sepse kanë nevojë për territor. Ka presion per zhvillimi. Çfarë do të ndodhë — do të zhvillohen mbi eshtra apo do të bëjnë gërmimin. Do t’i nxjerrin eshtrat, deri sa të identifikohen — merren mostra ADN, matriculohen dhe mbahen në një vend të sigurt e të denjë. Thirren familjet — ne kemi emrat, familjet kanë ardhur vetë — thirren për të dorëzuar materialin gjenetik, që të bëhet identifikimi. Është e mundshme. Por trualli duhet të lirohet nga këto qe të zhvillohet.
Është e drejta e pronarit, e drejta e kishës, e drejta e varrezës të zgjerohet — nuk ka pse të mos zhvillohet — por ky është vetëm një rast. Ka edhe raste të tjera ku është ndërtuar godinë, ka banesa mbi to. Minimumi që duhet të ndodhë është: të mos keqtrajtohen këto mbetje, të hiqen, të merret mostra, të vihen në një vend të denjë pranë shërbimeve të morgut dhe mjekësisë ligjore, të matrikulohen. Thirren familjet, matrikulohen edhe ato, bëhet identifikimi dhe pastaj mbetjet u jepen familjeve për varrim. Është e mundshme.
Moderatori: Keni krijuar një hartë fillimisht nga rrëfimet e familjarëve — të cilët, gjithë këtë periudhë, kanë pyetur për vendin e mundshëm ku familjari i tyre është varrosur pas ekzekutimit ose pas vdekjes në burg. Tani, bashkë me ICMP, mbi këtë hartë është punuar për të konfirmuar mbetje mortore. A mund të na flisni pak për këtë hartë të të zhdukurve të Shqipërisë?
Gentiana Sula: Harta, siç e thatë, është ndërtuar dhe e kemi vënë edhe në Google Maps. Por janë rrëfime — vendet janë pak a shumë rreth burgjeve, rreth kampeve, rreth vendeve të hetuesisë — por edhe në vende krejtësisht të çuditshme. Siç është, për shembull, rasti i Spaçit, në Shpal, ku mendohet — dhe është konfirmuar — se ka mbetje mortore. Mendohet se janë 4 heronj të revoltës së Spaçit. Është një vend afër kishës, ku s’ka pasur kishë atehere — ka plot vende të tilla, të zgjedhura pikërisht për të mos u gjetur.
Përmes kërkimit arkivor, këtu e atje ka ndonjë hartë që ne e kemi gjetur — por përgjithësisht kjo pjesë ka qenë e vështirë. Ne kemi pritur të gjenin harta të tilla, sepse çdo ekzekutim ka, në fakt, një procesverbal — ne disponojmë dokumentacion të tillë, por jo për çdo rast.
Nga ana tjetër, shërbimet funerale — shpeshherë edhe në praktikat e Evropës Lindore — jane varrosur sidomos personat që kanë qenë nën dënim: pranë hetuesive, pranë spitaleve, dhe ata që kanë vdekur në spital për shkaqe shëndetësore zakonisht vendoseshin në varre të pashënuara pranë varrezave të zonës. Shërbimet funerale i dinë ku i kanë — dhe kjo është një punë e madhe që ne po e bëjmë.
Do të doja të thoja se, me këtë rast: në Autoritet është miratuar dhe publikuar udhëzimi për qartësimin e fatit — dhe të gjitha hallkat, mënyrat si mblidhen provat, domëthënia e provave dhe ku kërkohet — janë listuar atje. Mund të jenë pranë vendeve të vuajtjes ose në vende ku ka dashur dikush t’i fshehë — edhe në zonat kufitare — por gjithmonë është dikush që ka qenë prezent gjatë ngjarjes. Shpeshherë mungon dokumenti, por ka edhe raste ku disponojmë harta — pra nuk është se ka pak informacion.
Fatmira Nikolli (News24) :A ka pasur persona që kanë qenë pjesë e grupeve të ekzekutimit dhe kanë ofruar ndihmën e tyre?
Gentiana Sula: Deri tani jo, por tek familjarët kemi pasur raste. Shumë i rëndësishëm ka qenë rasti i Nikolin Kurtit, i cili e ka mbledhur dokumentacionin, ka takuar personat e përfshirë, ka gjetur dokumentacion — dhe ka pasur edhe kërkesë ndjesë nga personat e përfshirë në proces. Prandaj familjarët janë të pazëvendësueshëm në këtë proces.
Fatmira Nikolli (News24): Pse rezulton kaq e vështirë të kërkohen njerëz që i kanë dhënë jetën këtij vendi — të cilëve u është marrë pasuria, u është shkatërruar familja, kanë bërë punë të papaguar ose të paguar keq — dhe prapë nuk gjendet një mënyrë ligjore për t’i kërkuar? Njerëz që nuk do të tregojnë më dot çfarë kalvari kanë kaluar, çfarë u është marrë, kush i ka rrahur, kush i ka vrarë. Apo është pikërisht kjo frika?
Gentiana Sula: Për mendimin tim, çdo rast është më vete. Diku mungon informacioni i saktë. Tani, që të vish lëvizjes institucionet e drejtësisë, duhet të kesh prova — dhe nuk është e lehtë. Tashmë, me arritjet e fundit, do t’i vëmë në provë dhe do shikojmë.
Do të kishte qenë e mirë të adoptonim praktikat ndërkombëtare — p.sh. rastin e Polonisë, ku mendojmë se ka një praktikë institucionale që mund të vlejë edhe këtu. Ata kanë një ligj të posaçëm, ku e gjithë puna është brenda institucionit. Institucioni homolog i Autoritetit atje është ngarkuar përmes një ligji të posaçëm për gjetjen dhe identifikimin e trupave — nga çdo periudhë qoftë: lufta, pasluftë, komunizmi.
Kjo mund të jetë një qasje edhe për ne. Deri tash, ne kemi pasur propozimin — bashkë me tryezën teknike me institucionet — përmes një VKM-je, ku institucioneve u caktoheshin detyra dhe ne viheshim në rol koordinues. Kjo VKM e “maksimalistit” na është kthyer nga dy ministritë — Brendshme dhe Drejtësia — dhe na thonë: “Rrini tek pozicioni juaj. Mblidhni informacion, qartësoni fatin, siguroni ruajtjen e vendvarrimit — hallkat e tjera nuk janë detyra juaj.”
Ne nuk jemi dakord me këtë dhe e kemi shprehur. Por kemi përpunuar nje VKM që rri brenda kufijve të institucionit tonë, sepse nuk duam të humbim momentin — duam të avancojmë sadopak. Gjithsesi, institucionet e tjera që duhet të marrin pjesë — për të bërë një qasje ligjore — Qe me marrveshjen me ICMP te kete nje qëllim më të gjerë te fuse AIDSSH si pale, pasi ne nuk jemi pale, ose përmes ligjit tone, ose me nje ligj te posacshem te vihen attribute me te forta qe institucioni jone te kete pushtet nder institucioneve te tjera por do ti tentojme edhe ato.
Gjithsesi, nuk më pëlqen të flas për të pamundurën, sepse si proces është i mundur — por merr kohë. Është një temë relativisht e re — mund të kujtojmë kohën kur njerëzit thoshin “s’ka pasur të zhdukur në komunizëm”, nuk njihnin konventën, nuk njihnin përkufizimet.
Do të doja të flisja për të mundurën, dhe natyrisht u bëj thirrje shoqërisë dhe institucioneve: të mos e humbasim momentin. Tani informacionet e reja po mblidhen, shanset janë atje. Gërmimi të bëhet — mbetet për t’u vënë në provë tek 5 prokuroritë lokale.
Fatmira Nikolli (News24): Cilat janë këto 5 vendvarrime të dyshuara? Sa persona mendohet se gjenden aty?
Gentiana Sula: Ju fola për Varrezat e Rrmajes në Shkodër — aty ne kemi 13 familjarë që kërkojnë të afërmit e tyre. Është rasti i Jup Kazazit, birit të Hamz Kazazit. Ai ka bërë gërmime vetë dhe e ka gjetur — por e ka mbyllur me idenë ta lërë institucionet të bëjnë punën. Ne kemi 13 familjarë. Ka klerikë kishe dhe figura të rezistencës antikomuniste të viteve të para. Ka qenë një vend ekzekutimi aty — historia lidhet me rezistencën e armatosur, armiqtë politikë, kryengritjen e Postribës dhe pjese qe ata e lidhin me Postriben. Ka shumë punë dhe për kontekstin dhe per figurat, jane disa klerikë, disa klerikë — i kam emrat këtu — dhe mendohet se janë shumë më tepër se aq. Gjithë dëshmitë historike flasin për numër shumë më të madh. Por ne koncentrohemi tek aplikimet që familjarët kanë bërë, sepse kjo është rruga që çon drejt identifikimit të pagabueshëm.
Jemi në Spaç — aty ka 2 vendvarrime të konfirmuara: brenda burgut të Spaçit dhe në Shpal, ku është kisha, ku mendohet se janë 4 heronj të Revoltës së Spaçit.
Jemi në Shën Vasil. Jemi në Gramoz — vend ku tentohet kalimi i kufirit. Zotëria aty, Dhimitër Kono, është një person i vrarë gjatë tentativës për të kaluar kufirin — edhe ai është një vend i konfirmuar.
Kemi vendosur tabela në 12 vende me vendvarrimet e dyshuara — është hapi i parë në bashkëpunim me bashkitë, që të paktën këto të mos tjetërsohen — dhe njëkohësisht do të vëmë në lëvizje procesin për gërmim.
Fatmira Nikolli (News24): Në fakt, kërkesa për gjetjen e të zhdukurve ka qenë një kërkesë e vazhdueshme edhe e Bashkimit Europian — e cekur, nëse nuk gaboj, edhe në raportin e progresit si mungesë e respektimit të të drejtave të njeriut, edhe kur këta njerëz janë të vdekur. Çfarë mund të bëjë shoqëria — jo vetëm Autoriteti — për ta nxitur këtë proces?
Personalisht e shoh të pabesueshme se sa e vështirë është të gërmosh dhe të gjesh eshtra njerëzish që duan thjesht një varr ku të prehen — një varr i njohur nga familja. Dënimi i tyre, në shumë forma, vazhdon, përderisa ata nuk janë dorëzuar kurrë familjes dhe familja vazhdon të kërkojë e të presë.
Gentiana Sula: Ka shumë që mund të bëhet. Autoriteti do të vazhdojë punën — do bëjmë propozimet tona për ta zhbllokuar pjesën burokratike dhe lehtësuar procesin. Do vazhdojmë të ndërtojmë partneritet ndërkombëtar, me ICMP do mundohemi te mbetemi partner — BE do të mundohemi ta mbajmë partner, sepse janë procese të vështira dhe të kushtueshme.
Sa i përket Autoritetit: do vazhdojmë kontaktin me familjarët, do vijojmë me simpoziumet per kufirin, do vazhdojmë ta përkujtojmë Ditën e të Zhdukurve, do vazhdojmë të jemi aktivë duke mbledhur informata dhe dëshmi.
Kushdo që ka informacion — ta sjellë! Gjërat janë online. Ne ruajmë konfidencialitetin, të garantuar me ligj. Nuk bëhet fjalë të ekspozojmë burimin. Por do ishte shumë e udhës që kushdo që di diçka — çfarëdolloj gjëje — ta sjellë. Familjarët e të zhdukurve vazhdojnë e vijnë, dhe unë gjej rastin t’u falënderoj që nuk e kanë humbur shpresën dhe jane kembengules ne te drejten e vet. Duhet pikërisht të mos e humbin shpresën — nëse e humbin, nëse e lënë, do “flejë” si temë, dhe kjo është edhe tema e tyre.
Çdo institucion shtetëror ka shumë për të bërë. Shqipëria ka detyrime nga Konventa Kundër Zhdukjeve me Forcë — çdo vit Shqipëria raporton në OKB. Institucionet duhet ta kuptojnë që kjo është një çështje që nuk do të largohet nga tryeza ndërkombëtare — as me OKB-në, as me BE-në. nje shqiperi qe i gjen te zhdukuriite e vete eshte nje shqiperi me afer evropes.
“Një Shqipëri që i gjen të zhdukurit e vet është një Shqipëri më afër Evropës.”
Edhe fshehja e trupit — kushdo që ka dijeni dhe nuk e tregon po bën një krim. Është shkelje penale — fshehja e trupit në këto raste është krim i vazhduar. U bëj thirrje: sa më parë, konfidencialiteti ruhet, mos kenë frikë ta sjellin. Do çlirohen nga një barrë njerëzore, do bëjnë një vepër humanitare.
“Do çlirohen nga një barrë njerëzore, do bëjnë një vepër humanitare. Edhe fshehja e trupit — kushdo që ka dijeni dhe nuk e tregon po bën një krim.”
Fatmira Nikolli (News24) : Të dhënat e mbledhura nga bashkëpunimi me ICMP do t’i shkoni prokurorive?
Gentiana Sula: Po, jemi duke bërë vlerësimin tonë. Po shqyrtojmë çdo provë — si ato që kemi mbledhur ne, ashtu edhe ato të ICMP — dhe brenda muajit prill do t’i dërgojmë prokurorivej, prokuroritë janë ato të Lezhës, Shkodrës, Shën Vasilit (Sarandë), Erseka… dhe shpresojmë që secila t’i shikojë rastet e veta.
Një ndër gabimet që mendoj se kemi bërë — edhe ne vetë — është të mendojmë se mund të zgjidhet në mënyrë të standardizuar. Çdo rast është më vete: ka kohë të ndryshme kur ka ndodhur ngjarja, ka kontekste të ndryshme. Do mbetet për t’u parë. Nga ana jonë po bëjmë çfarë duhet — dhe edhe ju si media: rast pas rasti, vendimi i prokurorisë sot kalon në gjykatë, do ketë vendime publike. Do mbetet për t’u parë arsyetimi.
Çdo vend ka kuadrin e vet ligjor — shpesh nuk mundet thjesht të marrësh praktikën ndërkombëtare dhe ta transplantosh këtu. Do shikojmë çfarë mungon, ku ka ngelur. Prandaj, këmbëngulja — mos heqja dorë nga procesi — dhe ti rrime afer janë thelbësore, për ta ndihmuar gjithë shoqërinë dhe çdo familje.
Fatmira Nikolli (News24) : Cila prokurori prisni të jetë e para që ndërmerr hapin e parë?
Gentiana Sula: Shkodra dhe Mirdita kanë qenëmë aktive deri tani — për shkak të ndjeshmërisë historike. Në Shkodër janë figurat e klerit, figurat e rezistencës dhe elitës politike — familjet kanë qenë shumë aktive, kisha shumë aktive — dhe numri është i konsiderueshëm. Bashkite jane ne alert, e shoh qe kane proitshmeri te larrta
Mirdita, nga ana e saj, është qyteti i dytë për nga përndjekja. Numri i personave të vrarë per kapita eshte: Shkodra, Mirdita, Erseka – dhe të tria janë të përfshira. Sidomos Mirdita ka 4 figura historike të Revoltës dhe shoqëria është ndërgjegjësuar — ka shkolla me emrat e heronjve të Revoltës. Relativisht vonë, por mendoj se ka konteksti historik ka peshe shume.
Edhe historitë e kufirit të Ersekës — janë vitet e vona, vitet ’90 — dhe aty ka ndjeshmëri. Por varet — rast pas rasti do shikohen dhe provat. Nuk do doja ta paragjykoj. Ju lutem: mos flasim me skepticizëm dhe me të pamundurën. Çdo ngjarje meriton drejtësi. Çdo njeri, çdo familje ka të drejtë ta mbyllë këtë kapitull — sepse ka zgjatur gjate.
Burimi: Intervistë me Gentiana Sula, Kryetare e Autoritetit të Informimit mbi Dosjet e ish-Sigurimit të Shtetit (AIDSSH) — Prill 2026– News24 Albania