Facebook
Twitter
LinkedIn
Email

Nga arkivat e survejimit te e drejta për të vërtetën: përvoja shqiptare në perspektivë evropiane

Nga Dr. Gentiana Sula

Çfarë duhet të bëjë një demokraci me arkivat sekrete që trashëgon nga një diktaturë? Kur mund të themi se dosjet janë hapur vërtet: kur miratohet ligji, kur krijohet institucioni përgjegjës, apo kur qytetarët arrijnë të ushtrojnë të drejtën e tyre për të ditur?

Këto ishin disa nga pyetjet që ndava me studentët dhe pedagogët e Kolegjit të Evropës gjatë vizitës së tyre në AIDSSH.

Në prezantimin që po ndaj, kam përmbledhur standardet ndërkombëtare mbi të drejtën për të vërtetën, përvojat e vendeve të Evropës Qendrore dhe Lindore dhe kronologjinë e hapjes së dosjeve, duke u ndalur te përvoja shqiptare dhe ligji nr. 45/2015.

Arkivat e policive sekrete nuk janë arkiva të zakonshme. Dokumentet e tyre janë prodhuar nga institucione survejimi dhe represioni, ndaj kërkojnë lexim kritik, verifikim dhe respektim të të drejtave të individit.

Nuk duhet të lejojmë që zëri i përndjekësit, i ruajtur në dokumentin zyrtar, të mbetet zëri i vetëm i historisë. Perspektiva e viktimës duhet të kërkohet dhe të dëgjohet, duke respektuar dinjitetin dhe privatësinë e saj.

Hapja e dosjeve nuk është thjesht një proces arkivor. Ajo lidhet me të drejtën për të ditur, edukimin qytetar dhe forcimin e besimit demokratik.

Ky është prezantimi për studentët e Kolegjit të Evropës, i Kryetares së AIDSSH-së mabjtur në datën 17 nëntor 2026.

Kufiri që ndau shtete, familje dhe fate njerëzore

Fjalë hyrëse e Dr. Gentiana Sula në konferencën shkencore ndërkombëtare “Kalimi i kufirit Shqipëri–Kosovë (Jugosllavi) gjatë viteve 1944–1991” Tiranë, 15 shtator 2026 Të nderuar kolegë, studiues, dëshmitarë dhe familjarë, Kufijtë

KUJTESA, DREJTËSIA DHE QËNDRESA E AVOKATIT

Fjalë për aktivitetin kushtuar avokatëve të përndjekurDr. Gentiana Sula Të nderuar të pranishëm,Dua ta filloj jo nga një institucion, jo nga një ligj dhe as nga një dokument me vulë